<
actueel / nieuws
  • Grounded Urban Practices, Non Fiction en Cluster

Selectie Open Oproepen Internationalisering: Turkije, Rusland, Egypte en Marokko #1

04 mei 2018

In december vorig jaar publiceerde het Stimuleringsfonds vier verschillende oproepen waarin Nederlandse ontwerpers en culturele organisaties werden gevraagd een projectplan in te dienen voor een project, interventie of traject, dat ontwerp inzet voor duurzame en inclusieve verstedelijking in Turkije, Marokko, Egypte of Rusland. Een interdisciplinaire commissie met expertise in de desbetreffende landen maakte uit 56 voorstellen een selectie van 16 projecten.

De 16 geselecteerde projecten bieden kansen voor onder meer het verbeteren van de leefomstandigheden, sociale cohesie, samenwerken met verschillende doelgroepen, het inzetten van technologie voor maatschappelijke innovatie en het verkennen van nieuwe betekenissen van cultureel erfgoed. Met deze selectie wordt een eerste impuls gegeven aan het versterken en opzetten van samenwerkingen tussen makers in de vier landen en Nederland. Kennis zal worden ontwikkeld en gedeeld met betrekking tot de uitdagingen die verstedelijking met zich meebrengt.

Het aantal inzendingen voor deze eerste serie open oproepen was hoog en bijna evenredig verdeeld over de vier landen, met 20 aanvragen voor Rusland als uitschieter. Daarnaast waren 13 aanvragen gericht op Marokko, 12 op Egypte en 11 op Turkije. Per land zijn 4 projecten geselecteerd voor de eerste fase, met de mogelijkheid om voor de tweede fase een vervolgaanvraag in te dienen.

Wat per land aan de inzendingen opviel:

  • Turkije
    De inzendingen voor Turkije betroffen zowel grote als kleine steden, in plaats van een mono-focus op de stad Istanbul. Deze spreiding van projecten over het land maakt de voorstellen interessant en soms verrassend. Een totaal van 11 aanvragen is een bescheiden oogst aan inzendingen gezien de jarenlange relaties tussen Nederland en Turkije op cultureel vlak, en de uitdagingen die verstedelijking in Turkije met zich meebrengt. Een verklaring kan zijn dat samenwerkingen met de lokale overheid wordt nagestreefd en dit is bijzonder lastig. De samenstelling van de teams en deskundigheid bleken wisselend aan te sluiten bij de thema’s en doelen van de projecten, zowel van Nederlandse als van Turkse zijde. De balans in wederkerigheid, relevantie van de vraagstelling en de aanpak was goed bij de geselecteerde projecten. Hoe de samenwerking en de wederkerigheid in de verdere loop van de projecten wordt geborgd en vormgegeven vraagt verdere uitwerking in de tweede fase. Doorslaggevend in de selectie van de projecten in Turkije waren de partnerschappen.

    geselecteerde projecten Turkije:
    Lüleburgaz Bisiklette Biniyor, cycling for a better city
    Artgineering/ Novusens/ Sustainable Solutions
    Toroslar Interactive CityLab
    Ekim Tan, Play the City
    PALANGA, Turkish and Dutch Farming Practices Learn from each other
    IND [Inter.National.Design] en Kutluğ Atama
    Izmir Metabolic Cycling Network (IMCN)
    FABRICations
  • Izmir Metabolic Cycling Network (MCN), FABRICations en WRI Turkey

  • Rusland
    Geografisch zijn de aanvragen zeer verspreid, van Moskou tot Siberië en zelfs Svonodnij, richting de grens aan China en Japan. Dit is een interessante en positieve opbrengst. Het niveau en de kwaliteit van de aanvragen verschilde sterk in de 20 inzendingen voor Rusland. Meerdere aanvragen richten zich op ‘monotowns’. Dit is het fenomeen van monofunctionele steden die zich in hun ontwikkeling - samenstelling van diensten, economie en bewoners - specifiek richten op een bepaalde industrie. Qua thematiek lagen deze aanvragen dicht bij elkaar. Het verschil in aanpak en methodiek woog daarom zwaarder. Veel aanvragen zijn gericht op het verbeteren of ontwikkelen van de openbare ruimte. Een ontwikkeling die recent in Russische steden is ingezet. Slechts enkele aanvragen hadden hierin een onderscheidende aanpak. Dit kan onder meer komen door het feit dat dezelfde Russische partner, een grote speler in de ontwikkeling van de openbare ruimte, veelvuldig terugkwam in de verschillende projectteams. Over het algemeen viel op dat twee à drie Russische partners veelvuldig meerdere malen voorkwamen in de aanvragen. Enkele projecten hadden een zeer goede aanpak met betrekking tot het bereiken van lokale partijen, met name gebruikers, wat een van de grootste uitdagingen is in Rusland op het gebied van ruimtelijke vraagstukken. In de begrotingen viel over het algemeen op dat in Rusland met lagere uurtarieven wordt gerekend ten opzichte van Nederland. Dit is een realistische weergave en daarmee is het volgens de adviseurs des te belangrijker helder te zijn over hoe de wederkerigheid in de samenwerkingsrelatie is vormgegeven. Doorslaggevend bij de selectie van de projecten in Rusland bleek de aanpak.

    geselecteerde projecten Rusland:
    Prototyping Future Energy with HSE
    Yin Aiwen
    Tomsk One - Living Laboratory
    LEVS Architecten
    The 'Samarsky Yard' - Housing Heritage in the Post-Socialist City
    Schiemann Weyers
    New Urban Media Centre in Yekaterinburg
    SVESMI Holding
  • New Urban Media Centre in Yekaterinburg, SVESMI HOLDING BV

  • Egypte
    De inzendingen voor Egypte zijn divers van aanpak en vraagstelling. Veel projecten richten zich op Caïro, ondanks dat Egypte een groot land is. Het is dan ook de plaats waar, onder meer, kunst en cultuur gecentraliseerd is. Caïro is wel dé plek om te starten met werken in Egypte en van daaruit relaties op te bouwen. De sterkste aanvragen bevinden zich op het snijvlak van kunst, cultuur en erfgoed. Ze zijn kleinschalig qua opzet en uitvoering, maar groots in potentiële impact en kennisontwikkeling en –deling. In het huidige Egypte is nu nog ruimte en mogelijkheden voor kleinschalige projecten. Grootschalige, stedenbouwkundige projecten vragen om samenwerking met de (lokale) overheid en dit is uitermate moeilijk, misschien zelfs onrealistisch gezien de tijdsloop van de projecten. Toch merkt de commissie op dat erfgoed als hoofdthema opvallend weinig voorkomt in de aanvragen. Dit is wel een zeer relevant onderwerp in de Egyptische context, zowel materieel als immaterieel erfgoed. Positief is dat er enkele projecten zijn die deze connectie maken en een positie innemen ten opzichte van de omgang met erfgoed vanuit een ontwerpperspectief. Opvallend is dat een bepaalde lokale partner meerdere malen terugkomt in verschillende aanvragen. Het opbouwen van relaties tussen diverse Nederlandse en Egyptische partijen blijkt nodig te zijn. Vanuit Nederlandse zijde bleken de hoofdaanvrager of andere betrokken partijen minder goed aan te sluiten bij de thematiek of aanpak. Uit de aanvragen bleek niet altijd de nodige culturele sensitiviteit (vanuit Nederlands perspectief) van de sociaal-maatschappelijke context. Dit is cruciaal om op basis van wederkerigheid samen te werken. Doorslaggevend bij de selectie van projecten in Egypte was de relevantie van de thematiek en partnerschappen die hiervoor zijn aangegaan.

    geselecteerde projecten Egypte:
    Grounded Urban Practices
    Non Fiction en Cluster
    Darb el Labana Lab
    Bureau LADA en LALA Studio
    Hope for Embaba
    MAATworks
    Connecting Deltas
    Shift Works
  • Darb el Labana Lab, Bureau LADA en LALA Studio

  • Marokko
    Inspirerende benaderingen van thema’s en samenwerkingen – van gevestigde orde tot grassroots – kenmerken de aanvragen gericht op Marokko. Met een goede geografische spreiding: Meknes, Casablanca, Rabat, Tanger in het noorden en Tiznit in het zuiden. Opvallend genoeg zijn er geen projecten gericht op Marrakech. Diverse projecten verschillen qua thematiek en in de mate van uitwerking. Enkele projecten leken op ‘klassieke’ architectuurprojecten die dicht tegen de projectontwikkeling begeven. Daarbij was het maatschappelijke of culturele belang en doel van het project niet altijd even helder. Een evenwichtige verdeling van de budgetten tussen Nederlandse en Marokkaanse partijen was niet bij alle aanvragen het geval. Het aangevraagde bedrag van de eerste fase gaat in veel projecten volledig naar de Nederlandse partij, zonder duidelijk inzicht in de bijdrage vanuit Marokkaanse zijde: in-kind of financieel. Hoe de wederkerigheid is vormgegeven in de samenwerking is in sommige projectvoorstellen omschreven, maar vraagt om nadere uitwerking. Bij een aantal aanvragen is een Nederlands teamlid betrokken met Marokkaanse achtergrond. Marokkaanse diaspora is een waardevolle connectie in het bouwen aan relaties en begrip tussen Nederland en Marokko, maar ook in het samen creëren en kennisdelen. Doorslaggevend in de selectie van projecten in Marokko was de insteek van de samenwerking en de type projecten (onderzoek + pilot).

    geselecteerde projecten Marokko:
    Affordable Housing Casablanca
    BureauSLA
    PLAY CITY
    NoRA
    Learning from Tiznit
    Slow Matter
    Sahrij
    Sara Frikech
  • PLAYCITY, Network of Research & Architecture BV en MB Paysage

  • samenstelling commissie
    Elke open oproep is specifiek gericht op één van de vier landen, maar ze zijn onderdeel van één programma. Daarom is gekozen om een speciale commissie samen te stellen, waarin experts per land zitting nemen, die werkzaam zijn in een van de velden van de creatieve industrie en interdisciplinair kunnen denken. De commissie bestaat uit:

    Voorzitter commissie: Saskia Ruijsink – senior expert Urban Policy and Planning Institute for Housing and urban development studies (IHS).
    Adviseur Egypte: Nat Muller – curator, schrijver en kunstcriticus met specialisatie in de Arabische wereld.
    Adviseur Marokko: Hicham Khalidi – curator Rotterdam Triënnale 2020, Lafayette Anticipations - Fondation d'entreprise Galerie Lafayette in Parijs, voormalig gastcurator Marrakech Biënnale.
    Adviseur Rusland – Eva Radionova, landschapsarchitect bureau Novascape, curator en projectleider Russisch-Nederlandse projecten, gastdocent aan de Academie van Bouwkunst Amsterdam.
    Adviseur Turkije - Aslı Çiçek, architect en gastprofessor KU Leuven, werkt in Brussel en Istanbul.
    Adviseur generalist: Paula Zijp – project funding coördinator bij Triodos Foundation, MSc Cultural Anthropology (Sociocultural Transformation).
  • achtergrond
    Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie voert binnen het beleidskader van het Internationaal cultuurbeleid 2017-2020 (doelstelling 2) en met financiering van het ministerie van Buitenlandse Zaken een vierjarig programma uit onder de titel ‘Sustainable and inclusive cities through design’. Centraal in het programma staat de rol en inzet van ontwerp(denken) in het bevragen en bieden van oplossingen voor snelle urbanisatie en de maatschappelijke thema’s die hieraan gelieerd zijn. Crossdisciplinair werken met relevante stakeholders in Turkije, Rusland, Egypte en Marokko wordt hierin gestimuleerd, zowel binnen de ontwerpdisciplines als daarbuiten. Het programma is gericht op het bieden van kansen voor gelijkwaardige samenwerking tussen deze landen en Nederland, en het versterken van vertrouwen en begrip.

    Foto bovenaan: Grounded Urban Practices, Non Fiction en Cluster