<
actueel / nieuws

Terugblik symposium Leeromgeving van de Toekomst 2018

19 juni 2018

Op donderdag 31 mei vond in Villa Jongerius in Utrecht het door het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie georganiseerde symposium Leeromgeving van de Toekomst 2018 plaats. Als onderdeel van het ontwikkeltraject met dezelfde naam gingen het afgelopen jaar twaalf projecten van start, waarin ontwerpers samen met mbo-instellingen werken aan huisvestingsvraagstukken voor het toekomstige beroepsonderwijs.

Vertegenwoordigers van alle projecten, zowel van de mbo-instellingen als de hieraan gekoppelde ontwerpers, kwamen tijdens het symposium samen om de projecten voor te stellen en hun methoden en ervaringen tot nu toe te delen. De onderzoeken focussen op uiteenlopende vraagstukken, van hoe om te gaan met onderwijs dat steeds meer buiten het klaslokaal plaatsvindt, tot hoe je studenten uitdaagt om over de grenzen van het eigen vakgebied heen te kijken. Gerangschikt in drie deelsessies werden de plannen gedeeld en becommentarieerd: ‘voorbij de kaders van het klaslokaal’, ‘collectief leren en ontwikkelen’ en ‘schoolgebouwen die meebewegen’.

De rode draad door de middag vormt de uitwisseling tussen ontwerp en onderwijs. Met een ruimtelijke blik wordt in de door de onderwijsinstellingen aangedragen casussen telkens een combinatie gezocht tussen onderwijsvernieuwing en de onderwijsomgeving. En omdat het ontwerpend onderzoek betreft, worden veel ideeën zoveel mogelijk direct in de praktijk getest.

  • Jetske van Oosten (programmaleider Actieagenda Ruimtelijk Ontwerp van het Stimuleringsfonds) heet de bezoekers welkom en vertelt meer over het traject Leeromgeving van de Toekomst.

  • In de sessie 'voorbij de kaders van het klaslokaal' komt onder andere de vraag aan bod hoe de leeromgeving de samenwerking tussen verschillende opleidingen kan faciliteren.


  • “Here’s a tosti, let’s talk about things differently”


    voorbij de kaders van het klaslokaal
    In de sessie ‘voorbij de kaders van het klaslokaal’ draait het om de groeiende behoefte aan multidisciplinair opgeleide mbo-ers. Hoe kan de leeromgeving het interdisciplinair beroepsonderwijs maximaal ondersteunen? Het Albeda, een van de grootste ROC’s van Nederland, wil met een gezamenlijk Innovatie Lab voor alle opleidingen één plek creëren waar innovatie en experiment centraal staat. Om op een informele manier met de studenten in gesprek te komen, introduceerden de ontwerpers (Afdeling Buitengewone Zaken en Staalslagerij) als eerste stap in het onderzoek een tosti-balie in de school; een hands-on benadering die illustratief is voor veel projecten. Het Drenthe College, in samenwerking met Frank-Jan van Lunteren en Caro van Dijk onderzoekt hoe je een fysieke omgeving zou kunnen ontwerpen voor het netwerk van studenten, eindgebruikers en experts die samengebracht worden in het practoraat zorg & technologie. Hoe kan deze omgeving de onderzoekende houding bij de studenten stimuleren? Omdat veel onderzoeken zich nog in de beginnende fase bevinden, wordt in veel gevallen nog nagedacht over de precieze formulering van de onderzoeksvraag. Wat desalniettemin opvalt is dat in alle plannen de student steeds meer centraal komt te staan.
  • De ontwerpers van Afdeling Buitengewone Zaken en Staalslagerij werken aan het project Buiten de kaders van het klaslokaal met Albeda College.

  • Caro van Dijk en Frank-Jan van Lunteren over hun onderzoek Collectief leren en ontwikkelen in samenwerking met het Drenthe College.


  • “Het gaan niet alleen om gezamenlijke kennis, maar ook om gedeelde resources”


    collectief leren en ontwikkelen
    De sessie ‘collectief leren en ontwikkelen’ draait om de vraag hoe het vakmanschap van de toekomst eruit ziet. House of Logistics van het ROC Amsterdam heeft als doel om de logistiek vakman van de toekomst te werven en op te leiden voor bedrijven in de regio. Samen met drie ontwerpers wordt het scenario van een klein schoolgebouw in combinatie met een reeks mobiele containers op locatie bij bedrijven onderzocht. Hierin wordt ‘harde’ kennis onderwezen, maar ook door middel van ruimtelijke prototypes onderzocht hoe ‘zachte’ eigenschappen als nieuwsgierigheid en betrouwbaarheid onderwezen kunnen worden. Net als de andere ontwerpend onderzoeken in deze sessie, draait het onderzoek om fundamentele vragen: Waar, hoe en van wie leren we? En hoe zeer kun je je openstellen voor bedrijven en andere delen van de maatschappij, als je ook een veilige leeromgeving wil scheppen?
  • Pieter Stoutjesdijk, Simon van der Linden en Elsbeth Ronner presenteren het onderzoek Mobiele leeromgeving dat ze uitvoeren in samenwerking met House of Logistics.

  • In de sessie 'collectief leren en ontwikkelen' blikt Janine Huizenga (Hoofd Interactie, Media en Design aan de KABK Den Haag) terug op de resultaten van het interdisciplinaire KABK Research Lab not another brick in the wall.


  • “De hut is te groot”


    schoolgebouwen die meebewegen
    De sessie ‘schoolgebouwen die meebewegen’ richt zich op de flexibiliteit van huisvesting. Hoe kunnen gebouwen in de toekomst meebewegen met nieuwe ontwikkelingen in het onderwijs, de beroepspraktijk en de maatschappij? Hierin zijn scholen met verschillende opgaves vertegenwoordigd, van scholen in krimpregio’s die te klein zijn geworden voor hun huisvesting, tot scholen die juist te krap in hun vel zitten. Een achterliggende kwestie die deze scholen verbindt is de zoektocht naar de manier waarop leren en de beroepspraktijk samengebracht kunnen worden. Het Friesland College zet bijvoorbeeld al langer in op praktijkroutes, waarbij het gehele onderwijs wordt aangeboden in de praktijk. Maar hoe behoud je je identiteit als de school verspreid wordt over allerlei praktijklocatie? Is een eigen gebouw überhaupt nog wel noodzakelijk?
  • Citaverde College vertelt over de hun huisvestingsopgave tijdens de sessie 'Schoolgebouwen die meebewegen'.

  • Madeleine Maaskant (Directeur van de Academie van Bouwkunst in Amsterdam) vraagt de aanwezigen welke ontwerpmethodieken die de revu passeren hen aanspreken en waarom.


  • voorbij bestaande barrières
    Hoewel de projecten in drie thematische sessies verdeeld zijn, valt op dat alle ontwerpers met alle drie de thema’s bezig zijn, en de grens niet zo hard getrokken kan worden. Nadenken over de toekomst van het onderwijs en zijn huisvesting raakt nu eenmaal aan verschillende, parallelle uitdagingen. Ook is duidelijk dat in het relatief prille stadium waarin de onderzoeken verkeren, er vooral vragen gesteld worden, en nog niet zoveel antwoorden geformuleerd zijn. Toch was Nihat Yilmaz, beleidsmedewerker bij de mbo-raad en samenwerkingspartner bij de open oproep flexibiliteit van de leeromgeving aangenaam verrast door de creativiteit en de vernieuwing in de projecten. ‘De kwaliteit van de projecten toont de kracht van onze ontwerpsector’, aldus Yilmaz. Ter aanvulling merkt Dhoya Snijders, projectleider Lang Leven Leren bij Stichting Toekomstbeeld der Techniek, op dat hoewel de meeste projecten vertrekken van een pessimistisch toekomstbeeld, waarin mensen opgeleid worden voor banen die wellicht straks niet meer bestaan, geen enkel plan hierin bleef hangen. Alle sessies bruisen van ideeën en voorbeelden hoe het ook anders kan, hoe bestaande barrières afgebroken kunnen worden en nieuwe kansen realiteit kunnen worden, om samen de school van de toekomst te bouwen.
  • Jetske van Oosten in gesprek met Nihat Yilmaz van de MBO-raad, tijdens de afsluiting van het symposium.

  • Dhoya Snijders, projectleider Lang Leven Leren bij Stichting Toekomstbeeld der Techniek, is enthousiast over de energie die uit de onderzoeken spreekt.

  • Tijdens de afsluitende borrel wordt er nagesproken en worden nieuwe contacten gelegd.


  • Foto's: Mohamed Najah
    Tekst: Sereh Mandias