<
subsidies / archief open oproepen

Open Oproep Stadslabs - Proeftuinen voor vernieuwing

Voor de vierde en tevens laatste keer roept het Stimuleringsfonds lokale overheden en andere stadmakers op om gezamenlijk voorstellen in te dienen voor het ontwikkelen en verder professionaliseren van bestaande stadslab initiatieven, en het opzetten van nieuwe samenwerkingsvormen waarin op lokaal niveau met participatieprocessen wordt geëxperimenteerd. Deze initiatieven bieden als creatieve broedplaats en open leeromgeving vrije experimenteerruimte voor het ontwikkelen van vernieuwende breed gedragen oplossingen voor actuele ruimtelijke en sociaalmaatschappelijke opgaven. Ontwerp vervult hierbij een belangrijke rol.

De Open Oproep is beëindigd. Meer over de geselecteerde ontwerpers en resultaten vindt u hier

Nederland heeft een lange en rijke traditie met experimenteren op het gebied van de ruimtelijke ordening. Hierbij is altijd veel aandacht besteed aan de wisselwerking tussen maatschappelijke vraagstukken en de ruimtelijke inrichting van ons land. Sinds enkele jaren voelen steeds meer partijen zich bij de ontwikkeling van steden betrokken. In de stadslabs werken collectieven van betrokken bewoners, ondernemers, ontwerpers en andere ruimtelijke professionals samen met institutionele partijen, zoals culturele en maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen en lokale overheden, aan nieuwe manieren van stadmaken, waarbij ieder vanuit zijn eigen ambitie en specifieke kennis kan bijdragen aan de kwaliteit van onze dagelijkse leefomgeving.

ProeftuinNL
In de afgelopen drie jaar heeft het Stimuleringsfonds een netwerk van circa veertig stadslabs ondersteund, waarin door het hele land met veel enthousiasme aan actuele vraagstukken is gewerkt. De kennis en ervaring die daarbij met nieuwe samenwerkingsvormen en participatieprocessen is opgedaan, is binnen het stadslab netwerk uitgewisseld en onder de titel ProeftuinNL met vertegenwoordigers van stadslabs en formele instituties besproken om de onderlinge samenwerking verder te bevorderen. Hieruit blijkt dat overheden en andere lokale stakeholders steeds meer de voordelen van een initiatiefrijke samenleving zien en vanwege het gedeelde belang een coöperatieve houding richting de labs hebben ontwikkeld. De labs weten agenda’s van top-down partijen en bottom-up initiatieven met elkaar te verbinden en goede ideeën naar concrete projecten te vertalen die een relevante bijdrage leveren aan de toekomstige ontwikkeling van de stad. Maar om hun continuïteit in de nabije toekomst beter te kunnen borgen is er ook een zeker politiek mandaat nodig.

publiek ondernemerschap
In veel steden wordt vanuit de gemeente met interesse naar de verrichtingen van de stadslabs gekeken, in sommige steden wordt door gemeenten in stadslabs geparticipeerd, maar in Maastricht gaat de lokale overheid een stap verder. Hier heeft de gemeente publiek ondernemerschap getoond, door zelf een stadslab te initiëren en initiatieven vanuit de samenleving constructief voor de vernieuwing van lokaal ruimtelijk beleid in te zetten. De uitdagingen die binnen het lab aan het licht komen, zorgen vervolgens voor nieuwe inzichten in de systeem- en leefwereld die in het kader van de nieuwe omgevingswet ook voor bestuurlijke vernieuwing kunnen worden ingezet. Maar omdat dit nog niet overal vanzelfsprekend is, stimuleren wij die ontwikkeling graag op meerdere plekken in het land.

beoordeling en selectie
Voor deze Open Oproep is een maximum budget van € 250.000,- beschikbaar. Het fonds verwacht hiermee minimaal 10 voorstellen met een maximale subsidie van € 25.000,- te ondersteunen. Het fonds laat zich bij de beoordeling en selectie van ingezonden voorstellen door enkele externe deskundigen adviseren. De voorstellen dienen zowel inzicht te geven in de specifieke opgaven waaraan wordt gewerkt als de organisatievorm, betrokken expertise, coalitiepartners en activiteiten die worden georganiseerd. De adviseurs toetsen in hoeverre de voorstellen aansluiten bij de doelstellingen van deze Open Oproep en samenhangen met het thema ‘Innovatieve Vormen van Opdrachtgeverschap’.

Eerder door het fonds ondersteunde labs kunnen ook aan deze Open Oproep deelnemen. Verwacht wordt wel dat zij duidelijk aangeven op welke wijze het lab zich professioneel verder wil ontwikkelen, hoe toekomstige activiteiten daaraan bijdragen en hoe kennis en ervaring binnen het stadslabnetwerk worden gedeeld. Overigens wordt van alle stadslabs een actieve deelname aan het lerende stadslabnetwerk verwacht. Het Stimuleringsfonds ondersteunt de uitwisseling van kennis en ervaring binnen dit netwerk door partijen actief met elkaar in contact te brengen en jaarlijks circa drie kennisbijeenkomsten te organiseren.

De beoordeling heeft de vorm van een tender. Dit betekent dat een aantal voorstellen boven de andere inzendingen wordt verkozen. Het Stimuleringsfonds zal alleen communiceren over de geselecteerde voorstellen en niet corresponderen over de afwijzing van individuele voorstellen. De selectie wordt uiterlijk 14 februari 2018 per e-mail onder de inzenders bekendgemaakt en zal daarna in de eerstvolgende nieuwsbrief van het Stimuleringsfonds worden gepubliceerd. Het fondsbureau neemt daarvoor contact op met de geselecteerden.

indienen
Stuur uw projectvoorstel uiterlijk woensdag 17 januari 2018 in. Uw voorstel dient u in via de online aanvraagomgeving van het Stimuleringsfonds. Selecteer hierbij de ronde 18RE Open Oproep ‘Stadslabs - Proeftuinen voor vernieuwing’. Het projectvoorstel geeft een heldere, beknopte omschrijving van:

de (lokale) context, aanleiding, doel en opzet van het stadslab;
de specifieke opgaven waarop het lab zich zal richten;
de open organisatievorm en hoe dit bijdraagt aan het ontwikkelen van vernieuwende ideeën en inzichten;
de achtergrond, ervaring en motivatie van degenen die verantwoordelijk zijn voor de realisatie van het lab.
de interdisciplinaire aanpak: welke disciplines, externe expertise en partners (opdrachtgevende partijen, lokale overheden, onderzoeks- of kennisinstellingen en andere professionals) worden bij de uitvoering van het lab betrokken, welke afwegingen liggen daaraan ten grondslag en hoe werken zij samen? Besteedt hierbij specifiek aandacht aan de rol van ontwerpers/ontwerpend onderzoek binnen het lab;*
de manier waarop invulling wordt gegeven aan kennisdeling en reflectie: binnen stadslabs wordt veel kennis en ervaring opgedaan, maar door het experimentele karakter van de labs en de vaak vrijwillige inzet van betrokkenen wordt er weinig op organisatievorm, werkwijze, etc. gereflecteerd. Daardoor blijft kennis en ervaring vaak aan een selecte groep betrokkenen voorbehouden. Door te reflecteren en kennis met anderen te delen kan men een actieve bijdrage leveren aan de verdere ontwikkeling en professionalisering van de stadslabpraktijk. Het is daarbij ook van belang om aan te geven hoe het stadslabinitiatief constructief aan de vernieuwing van lokaal ruimtelijk beleid kan bijdragen.

(*) NB: architecten en stedenbouwkundigen hebben met ontwerpend onderzoek een interessant instrument in handen voor het analyseren van opgaves, het verkennen en in beeld brengen van oplossingsrichtingen, het verbinden van partijen en het organiseren van draagvlak voor het realiseren van ruimtelijke interventies.

Daarnaast vragen wij:
een planning en begroting waaruit blijkt welke activiteiten tijdens de looptijd van het subsidietraject worden ondernomen met een toelichting op hoe deze bijdragen aan de continuïteit van het stadslab initiatief. De activiteiten waarvoor subsidie wordt aangevraagd mogen niet eerder dan 14 februari 2018 aanvangen en vinden bij voorkeur binnen een jaar na toekenning van het subsidie plaats;
een recente gewaarmerkte kopie van uw uittreksel uit het KvK-register (niet ouder dan 12 maanden).

Het voorstel is een pdf-bestand op A4-formaat, telt max. 10 pagina’s (incl. planning en begroting) en is niet groter dan 5 MB. Als de inzending niet aan de bovenstaande omschrijving voldoet, kan er geen inhoudelijke beoordeling plaatsvinden.

procedure
De procedure van een Open Oproep is beschreven in het Subsidiereglement (PDF) van het Stimuleringsfonds. Voor vragen over de oproep en de procedure kunt u contact opnemen met Nazanin Hedayati, 010-4361600, n.hedayati@stimuleringsfonds.nl.

Verder ter informatie:
Om subsidie te ontvangen moet u zijn ingeschreven in het register van de Kamer van Koophandel. Is dat niet het geval dan is het mogelijk om u na de selectie alsnog in te schrijven;
Overheden kunnen geen ondersteuning vragen voor reguliere werkzaamheden van ambtenaren;
Er kan geen concept van het voorstel aan het fondsbureau worden voorgelegd;
Indieners ontvangen uiterlijk een week na de sluitingsdatum per e-mail een ontvangstbevestiging;
Het fondsbureau neemt contact op met de geselecteerden.

achtergrond
In 2014, 2015 en 2016 heeft het Stimuleringsfonds drie Open Oproepen uitgeschreven gericht op de selectie en ondersteuning van stadslabs. In totaal zijn daarbij 260 voorstellen ingestuurd en 37 labs ondersteund. Deze labs liggen verspreid over het land en richten zich zowel op de stad als op het dorp en het landelijke gebied. In de labs wordt op diverse manieren met belanghebbenden samengewerkt. De thema’s en opgaven die in de projecten van deze labs aan bod komen zijn zeer divers; van duurzaamheidskwesties en stedelijke verdichtingsvraagstukken tot leegstands- en herbestemmingsopgaven en vraagstukken op het gebied van leefbaarheid, huisvesting, circulaire economie, infrastructuur, water, klimaat en energie. De meeste labs gaan hier actief mee aan de slag. Maar er zijn ook labs die vooral als netwerkorganisatie of lokaal discussieplatform optreden en labs die informele opleidingstrajecten aanbieden, waarin vaardigheden en competenties kunnen worden aangeleerd om aan nieuwe vormen van stedelijke ontwikkeling te werken.

kennisnetwerk
Binnen de ondersteunde labs is in het afgelopen jaren veel kennis en ervaring opgedaan. Maar ook op allerlei andere plekken wordt volop geëxperimenteerd en kennis opgebouwd. Juist door de veelheid aan initiatieven is het de vraag of er wel voldoende van elkaars experimenten wordt geleerd. Al tijdens de experimentele fase zijn veel stadslabs op zoek naar meer continuïteit en een verdere professionalisering van hun model. Door krachten te bundelen en gebruik te maken van elkaars expertise kan de effectiviteit van de stadslabs worden vergroot.

Het opbouwen van een kennisnetwerk is daarom onderdeel van de opgave. Om de ontwikkeling van het stadslab kennisnetwerk te stimuleren, organiseert het fonds jaarlijks circa drie stadslab bijeenkomsten. Verslagen van eerdere bijeenkomsten en de resultaten van enkele reflectieve onderzoeken vindt u op onze kennispagina Urbanisatie.

context
Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie heeft opdracht van de ministeries BZK en OCW om binnen het kader van de Actieagenda Ruimtelijk Ontwerp (2017-2020) een programma uit te voeren gericht op ‘Innovatieve Vormen van Opdrachtgeverschap’. Deze Open Oproep heeft betrekking op de volgende twee doelstellingen:

Het actief en gericht delen van kennis en ervaring over de veranderende rol van het opdrachtgeverschap in de aanpak van urgente opgaven, inclusief de daarvoor noodzakelijke processen, instrumenten en competenties bij ontwerpers en opdrachtgevers;
Het reflecteren op de beschikbare kennis en ervaring met het oog op het ontwikkelen van nieuwe concepten en handreikingen.