<
actueel / nieuws

Bouwstop vergt meer van stedenbouw.

07 juli 2010

Wethouder Van Poelgeest in Amsterdam kondigde begin juli 2010 in Het Parool een bouwstop aan voor zo'n 250 projecten. In het NOS journaal liet Wienke Bodewes, in zijn functie van voorzitter van de Neprom, weten dat andere grote steden binnenkort zullen volgen.

De projectontwikkeling is volgens hem de afgelopen jaren met zo'n 30 tot 40% in omvang afgenomen. Nu pas zet de enorme daling in de bouwproductie echt door. De gevolgen voor de werkgelegenheid in de totale ontwerp- en bouwsector zijn zonder meer dramatisch. Maar ook daarbuiten zullen ze worden gevoeld. Zodra essentiële voorzieningen geen huisvesting meer kunnen vinden, staat ook het functioneren van de samenleving op het spel. Daarom is het juist in deze tijden belangrijk dat gemeenten de regie over de stedelijke ontwikkeling slimmer en strategisch aansturen.

De rekening
In de bouwstop zullen de bouwplannen waar gemeenten zelf meer aan bijdragen dan verdienen als eersten sneuvelen. Dat betreft ondermeer voorzieningen in zorg en onderwijs en woningen voor starters en lage inkomensgroepen. In veel gemeenten was ook in de decennia van overvloed, die nu achter ons liggen, al een tekort ontstaan in deze sectoren.

In deze tijden werd stedenbouw steeds vaker vooral gezien als een mogelijkheid om via de grondexploitatie de gemeentekas bij te vullen. Maar er zijn weinig gemeenten bekend die beschikken over strategische huisvestingsplannen voor de meest noodzakelijke voorzieningen. Laat staan dat de kwaliteit ervan hoog op de prioriteitenlijst staat. Hiervoor krijgt de samenleving nu de rekening gepresenteerd.

Big Business
Een typerend voorbeeld is de huisvesting van de kinderopvang. Maatschappelijk en economisch een hoge prioriteit. Maar overeenkomstig de geest van de tijd overgelaten aan 'de markt'. Juist vanwege de continue financiële steun vanuit de publieke sector is de kinderopvang een aantrekkelijke vastgoedsector geworden. De verkoop van de grootste Nederlandse kinderopvanginstelling Catalpa (ongeveer 220 vestigingen) aan een Britse investeringsmaatschappij trok begin juli de aandacht in de media.

Niet langer staan de belangen van het kind centraal, maar de winstgevendheid van de onderneming. Juist de huisvesting van degenen die totaal geen stem hebben is uit de aandacht van de gemeentelijke diensten verdwenen. Kleine kinderen zijn Big Business. Onderzoek van het Netwerkbureau Kinderopvang heeft aan het licht gebracht dat zelfs in de Vinexwijken, die vooral gebouwd zijn voor jonge gezinnen, de huisvesting van kinderopvang zo goed als vergeten is. En door gebrek aan bouwlocaties nu ook haast niet meer in te passen.

Deelregeling Stedenbouw
Het SfA heeft deze ontwikkelingen onderkend. Binnen de Deelregeling Stedenbouw van het SfA kunnen gemeenten en regio's subsidie aanvragen om 'best practices' te ontwikkelen voor strategische huisvesting. Daarbij gaat het om het in kaart brengen van de bestaande voorzieningen en locaties; het onderzoeken van de toekomstige behoeften in relatie tot demografische ontwikkelingen; en om het ontwikkelen van toekomstvisies op - de samenhang van - onderwijs, zorg, sport, recreatie en cultuur. Op basis hiervan kan ontwerpend onderzoek plaatsvinden naar een slimme huisvesting van eventueel gecombineerde voorzieningen, waarbij ook de leegstand van panden kan worden betrokken.

Een dergelijke huisvestingsstrategie, gericht op meerdere schaalniveaus, vergt aanpassing van bestemmingsplannen, regelgeving, financierings- en exploitatiemodellen en opdrachtgeverschap. Er is dus veel werk te doen in de stedenbouw; ondanks de bouwstop.