<
actueel / nieuws

Dagelijks verslag van de Beijing Design Week | 29 september

29 september 2013

Beijing, China

Van 25 september tot 1 oktober publiceert het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie dagelijks een report op de website over de Nederlandse creatieve industrie tijdens de Beijing Design Week.
Vandaag staat Towards 2050 centraal, een onderzoeksproject van bureau Venhoeven CS, in opdracht van het Programma Internationalisering van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie.

Verslaggever: Edo Dijksterhuis
Fotografie: JW Kaldenbach

Overstromingen en drinkwatertekort, luchtvervuiling, verkeersinfarcten, een groeiende kloof tussen arm en rijk – het zijn problemen waar steden overal ter wereld mee te maken hebben. Maar in een miljoenenstad als Beijing openbaren ze zich in verhevigde mate. De Gobi-woestijn rukt op en het grondwaterpeil zakt rap. De dichte bebouwing verhindert de opname van regenwater in de bodem met als gevolg dat de stad regelmatig onderloopt. En het verkeer op de ringwegen staat het merendeel van de dag stationair te dampen.

Slimme groei
De groei van de Chinese hoofdstad – geschat inwonersaantal op dit moment: 20 miljoen – gaat gewoon door. Plattelandsbewoners trekken naar de stad in de hoop werk te vinden en komen terecht in buitenwijken, die gebouwd zijn op net het laatste stukje vruchtbare landbouwgrond in de regio. Velen van hen maken iedere dag de trek naar het centrum, dat in alle opzichten het brandpunt van de stad is. 'De infrastructuur is best goed; er komt ongeveer een metrolijn per jaar bij', vindt Ton Venhoeven, directeur van architectenbureau Venhoeven CS. 'Maar de groei is gewoon niet bij te houden. Daar komt een ander structureel probleem bij: er is een neiging gebieden te ontwikkelen rondom één functie en die districten te ontsluiten met snelwegen.'
De Chinese autoriteiten zien inmiddels ook in dat een dergelijk modernistische aanpak van urbane monocultuur niet werkt, dat problemen zich opstapelen en dat er onherroepelijk een moment komt waarop de niet-hernieuwbare hulpbronnen op zijn. Het was voor Huang Yan, hoofd van de gemeentelijke planologische dienst van Beijing, reden om Venhoeven uit te nodigen om tijdens de Beijing Design Week alternatieve scenario's te ontwikkelen voor suburbane stadsvernieuwing. Het uiteindelijke doel van het project dat de titel Towards 2050 kreeg: een slimme stad neerzetten waar creativiteit en innovatie tot bloei kunnen komen.

Dutch approach
Venhoeven is vertegenwoordiger en ambassadeur van de zogeheten 'Nederlandse aanpak' in stedenbouw. In die aanpak, die door Venhoeven wordt beschreven als 'ontwerpend onderzoek', wordt op holistische wijze gekeken naar het complete plaatje: van watermanagement tot economie, van infrastructuur tot landschappelijkheid. Het is een langetermijnvisie die duurzame ontwikkeling beoogt. Venhoeven: 'In Nederland zijn we in de jaren zeventig al gedwongen te kijken naar de ontwikkeling van een nieuw soort economie en het aangaan van milieuvraagstukken. We hebben veel kennis en ervaring op het vlak van geïntegreerde oplossingen.'
Anders dan de 'starchitects' die iconen droppen in het stedelijk landschap zonder zich om de omgeving te bekommeren, bestaat de praktijk van de holistisch stedenbouwkundige uit regisseren en vakkundig polderen. Voor Towards 2050 werkte Venhoeven met een gemengd team van twaalf Nederlandse professionals. Er zitten waterspecialisten bij maar ook ict-ers, die volgens Venhoeven 'vragen stellen die wij niet zouden bedenken'. Zij werden gekoppeld aan een groot contingent Chinese ambtenaren, academici en ondernemers. 'De Nederlandse aanpak lijkt eigenlijk in veel opzichten op ideeën en waarden die wij ook al kennen', vertelt Wu Chen, één van de aanjagers van Chinese zijde. 'Dat maakt het makkelijk om samen te werken en kennis uit te wisselen.'

Het project
Voor Towards 2050 zijn drie prototypische gebieden geselecteerd in het Zuid-Oosten van Beijing, een gebied van driehonderd vierkante kilometer en een uitstraling vergelijkbaar met het vroegere Amsterdam-Noord. Na een dag verkenning per bus volgden vier dagen van workshops die uiteindelijk uitmondden in een presentatie van de plannen in The Tank. Het resulterende voorstel behelst niet alleen het 'omkatten' van een groot gebied maar ook het ontwikkelen van een nieuwe dynamiek waardoor dit perifere stadsdeel een centrum op zich wordt.

Yongding
Het eerste gebied waar de groep zich over boog wordt gevormd door de oevers van de Yongding-rivier. Hier stonden in het recente verleden staalfabrieken. De rivier is inmiddels opgedroogd. Het Towards 2050-team stelt voor het rivierbed te verbreden en de stroom te transformeren tot afwateringssysteem dat wordt gevoed vanuit de straten in de aangrenzende wijken. De aanvoer van nutriënten zal op den duur zorgen voor een verbeterde visstand. De vijfde ringweg naast de Yongding wordt omgeturnd tot parkweg. En aan de randen van de rivier komen eilandachtige woonwijken.

Fengtai
Voor het gebied rond Fengtai-station, waar hogesnelheidstreinen aankomen en een fijnmazig metronetwerk een financieel district, een technologiecentrum en een modewijk verbindt, concentreerden Venhoeven en zijn groep zich op het ontwikkelen van stedelijk bindweefsel. Ze stellen voor het spoor op te tillen en op pijlers te zetten zodat het station niet de wijken aan weerzijden van elkaar afsnijdt. Wegen, fietspaden en voetgangerszones verbinden hutong-achtige buurten die op organische wijze moeten ontwikkelen. Alleen op die geleidelijke manier kan de beoogde diversiteit in functie en vorm ontstaan. Het station zelf moet meer een bestemming op zich worden in plaats van de transportmachine die hij in Chinese context nog vaak is. De multifunctionele infrastructurele knooppunten van Madrid en Osaka worden als voorbeeld genomen.

Dahongmen
Het laatste gebied dat onder de loep genomen werd, is het Dahongmen-modedistrict. Wholesale zit er nu al maar het is de bedoeling de volledige waardenketen vertegenwoordigd te krijgen en zo de aantrekkelijkheid te vergroten. Het voorstel daarvoor gaat uit van een gestratificeerde opzet waarin ook hier weer de bulldozer-aanpak van grootschalige sanering wordt ingeruild voor stapsgewijze omvorming. De wijk moet bovendien worden voorzien van pocket parks om te zorgen voor schonere lucht, afwatering en recreatiemogelijkheden.

De stad als laboratorium
Venhoeven benadrukt dat hij en zijn team niet alleen kennis komen brengen. 'In China zijn vanuit de overheid 209 steden aangewezen als 'smart city', waar creativiteit en innovatie centraal staan. In Nederland zijn die steden op de vingers van één hand te tellen. China is een fantastisch laboratorium voor stedenbouwkundigen, waar bovendien de snelheid van de ontwikkelingen veel hoger ligt. Het land kan een leidende rol gaan spelen in dat opzicht en het is dus een interessante plek om te werken.'
En dat zou voor Venhoeven en zijn team sneller bewaarheid kunnen worden dan gedacht. De bevindingen van Towards 2050 gaan het komend jaar rondreizen door China om volgend jaar in Beijing terug te keren voor een vervolg. Er wordt gekeken of de denktank-aanpak kan worden losgelaten op andere steden. Maar op veel kortere termijn, de dag na de presentatie zelfs, vindt al een gesprek plaats met hoge overheidsvertegenwoordigers om de uitkomsten van de workshop verder te onderzoeken en in praktijk te brengen. Venhoeven: 'Het zou fantastisch zijn als we dat kunnen doen met het Chinees-Nederlandse team dat we nu bij elkaar hebben.' Wu Chen beaamt dat: 'het is bijzonder vruchtbaar om Nederlandse en Chinese kennis te mengen.'


Nederlandse deelnemers: Ir. Ton VENHOEVEN (delegation leader) Principle architect and urban planner VenhoevenCS architecture+urbanism, Ton SCHAAP (expert) Senior urban planner City of Amsterdam, Ir. Eric VAN DER KOOIJ (expert) Head of the Metropolitan team City of Amsterdam, MSc. Boudewijn ALMEKINDERS (expert) Founder/partner landscape architect OKRA landscape architects, dr. ir. Saskia VAN VUREN (expert) Flood Risk Management expert HKV Consultants, drs. Vivienne BOLSIUS (expert) Project manager Amsterdam Smart City, Dr. Diego SEPULVEDA (expert) Researcher, associate professor Chair of Spatial Planning & Strategy Delft University of Technology, ir. Merten NEFS (expert) Project manager Design & Research Deltametropolis Association, MSc. Marthijn POOL (expert) Founding architect Space and Matter, ir. Bart REUSER (expert) Founder architect Next architects, MLa. Philomene VAN DER VLIET (expert) Founder landscape architect Vlietlandscapes, MSc. Thijs VAN SPAANDONK (coördinator) Urban planner VenhoevenCS architecture+urbanism.

Chinese deelnemers: Professor Wu Chen, Beijing Institute for Architectural Design; Mr Yang Lei, Deputy Director CMoDA; Mr Andrew Bryant, Partner Creative Collaboration Limited; Beijing Water Authority; Fengtai Planning Department. O.v.b. deelname vanuit Beijing Transport Development Research Centre; Beijing Municipal Planning Commission; Ministry of Land and Resources; en Mr Alan Beebe, Managing Director, Greentech Initiative; Ms Changhua Wu, Director The Climate Group; Professor Dai Jian, Dean Beijing University of Architecture and Urban planning College; Mr Shi Nan, Vice President Urban Planning Society of China; Mr Jingyo Liang, Principal Approach Architecture Studio; Mr Zhenfei Wang, Principal HHD_FUN Architecture; Mr Yufeng Xu, Head of Department of Energy Conservation, TEDA Eco Center.

  • Wu Xiaoming tijdens de presentatie van Towards 2050

  • Ton Venhoeven (principle architect and urban planner VenhoevenCS architecture+urbanism)

  • Ton Venhoeven in gesprek met het publiek

  • Zicht in The Tank

  • Van links naar rechts: Merten Nefs (Deltametropolis Association); Boudewijn Almekinders (OKRA landscape architects); Marthijn Pool (Space and Matter); Bruni Hofman (Creative Industries Fund NL); and Saskia van Vuren (HKV Consultants)

  • Van links naar rechts: Anouchka van Driel (Nederlandse Ambassade in Beijing), Thijs van Spaandonk (Venhoeven CS) en Sabina Chan (China Youth Net)

  • Borrel na de presentatie van Towards 2050

website

dev.stimuleringsfonds.nl