<
actueel / nieuws

IMAGO en REALITEIT in 2010

20 januari 2010

Voor een klein land, dat zichzelf in de top-5 van de kenniseconomieën positioneert, hebben we ongelooflijk veel moeite om de realiteit in het vizier te krijgen. Is het samenleven van verschillende culturele groeperingen nog altijd ons belangrijkste politieke vraagstuk? Of pakken we eindelijk de grote economische kwesties aan? Is de 'onvrede' in de samenleving een cultureel vraagstuk of is er sprake van een toenemende sociaaleconomische segregatie? Zijn met privatisering en decentralisatie macht en invloed echt verschoven richting burger of heeft er een hergroepering plaatsgevonden bij een nieuwe elite? En waar kunnen we die positioneren? Moeten we werken aan herstel van de oude economie, of bevinden we ons al midden in een ongeplande systeemverandering?

IMAGO en REALITEIT is de titel van het beleidsplan van het SfA. Deze twee woorden geven richting aan het programma. We constateren dat een eenzijdig vertrouwen op de vermeende internationale toppositie van de Nederlandse architectuur, het zicht ontneemt op de problemen die zich voordoen in de verschillende (voorheen collectieve en publieke) sectoren: huisvesting, zorg, onderwijs en publieke ruimte. De decentralisatie in de ruimtelijke ordening en de opschaling van ruimtelijke opgaven brengt onduidelijkheid teweeg over verantwoordelijkheden en instrumentarium. De gerichtheid op ons nabije en verre verleden staat een daadkrachtige oriëntatie op de toekomst in de weg. En zodoende missen we de aansluiting met de internationale voorlopers. Vaak lijkt het dat we blij zijn niet meer bekend te staan als gidsland; een land dat in staat was cultureel en maatschappelijk internationaal voorop te lopen bij het vormgeven aan de toekomst.

SfA in 2010

Ook in 2010 zet het SfA onderzoek en ontwerp in om de werkelijkheid te onderzoeken en vorm te geven. Daarbij kennen we een centrale rol toe aan het oplossend vermogen van ontwerpers, maar dan wel in samenwerking met andere kennisdisciplines, opdrachtgevende partijen en maatschappelijke organisaties.

Verkennend onderzoek naar de condities voor de bouw van scholen in het primair en voortgezet onderwijs heeft het SfA gepubliceerd in de publicatie Geen meter teveel. De gefragmenteerde regelgeving, financiering, besluitvorming en kennisontwikkeling in de scholenbouw is een exponent van de veranderende werkelijkheid, waarbij kinderen de rekening krijgen gepresenteerd. In het vervolg ondersteunt het SfA actief initiatieven die nieuwe praktijken in de scholenbouw tot stand willen brengen.

In de zorgsector heeft het SfA samen met het Kenniscentrum Zorg & Bouw/TNO en met steun van het ARBM en VWS de Hedy d'Ancona-prijs voor excellente zorgprojecten opgezet. Doel is te verkennen welke invloed de privatisering van de zorg heeft op de kwaliteit van huisvesting. Voor de zomer vindt de eerste prijsuitreiking plaats en verschijnt een publicatie.

In maart sluit het SfA het Belvedereprogramma af met een symposium en een publicatie. Binnen dit programma was het mogelijk subsidie aan te vragen voor het opstellen van gebiedsvisies. Het viel ons op hoeveel partijen met een stevig gebrek aan kennis werkten aan complexe gebiedstransformaties. Het SfA krijgt de mogelijkheid om de komende drie jaar het professionaliseren van de stedenbouw te bevorderen. Ter voorbereiding hiervan onderzoekt het fonds de stand van zaken in de stedenbouw in opdracht van het ministerie van OCW. In april zullen we de resultaten en het stedenbouwprogramma 2010-2012 presenteren.

De mogelijkheden voor internationale kennisuitwisseling zijn vergroot.

Om te leren van initiatieven die nieuwe werkwijzen in praktijk brengen is het mogelijk om subsidie aan te vragen voor het documenteren en analyseren van best practices.

'Communale' denken
Het SfA constateert een grote behoefte bij ontwerpers om te onderzoeken hoe ze in een veranderende context kunnen opereren. In een recent tv-programma constateerde de Sloveense filosoof Slavoj Žižek dat noch de overheden, noch de markt in staat zal zijn om de vraagstukken die door de economische crisis zo helder verlicht zijn, op te lossen. En dat er nieuwe vorm van werken en denken moet worden uitgevonden, waarin het 'communale' richtinggevend is. Binnen het werkterrein van het SfA zien we concrete initiatieven, die hier blijk van geven. Het opzetten van coöperaties die buurtvoorzieningen beheren, kleinschalige private initiatieven in de zorg, bepaalde experimenten met tijdelijke stedenbouw, de stijgende populariteit van bottom-up benaderingen hebben met elkaar gemeen dat ze zoeken naar gedeelde belangen en/of inzichten. Samenwerking in plaats van concurrentie en samenleven in plaats van individualisering. Dat neigt toch op z'n minst naar een cultuurverandering.