<
actueel / nieuws

Interview Marjan van Aubel | Toekomstwerk

06 februari 2019

Marjan van Aubel is opgeleid als product ontwerper aan de Amsterdamse Rietveld Academie en het Royal College of Art in Londen. Sinds een aantal jaar profileert ze zichzelf als solar designer en richt ze zich op het slimmer toepassen van zonnecellen in de hoop de verduurzaming van onze samenleving te versnellen en bewustwording rond ons energieverbruik te creëren. Onopgemerkt bleef dit niet, want in de afgelopen jaren ontving ze onder meer een WIRED's Innovation Award, werd ze verkozen tot Radicale Vernieuwer en riep Swarovski haar uit tot Designer of the Future.

Materiaalexperiment, kennisontwikkeling en het bewerkstelligen van sociale verandering staan centraal in het werk van Marjan van Aubel. Hiervoor werkt ze veel samen met wetenschappers, technici en instellingen, zoals op dit moment ECN.TNO (Energieonderzoek Centrum Nederland). De focus in haar werk heeft ze kunnen aanbrengen dankzij een talentontwikkelingsbeurs van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie. Marjan: 'Met een praktijk die je dagelijks draaiende moet houden, blijft er maar weinig ruimte over voor reflectie en experiment. Door de beurs kreeg ik tijd om mijn richting te bepalen en kon ik vooral veel investeren in materiaalonderzoek.'

experiment
In haar eerste ontwerpen als solar designer onderzocht Marjan van Aubel manieren om zonnecellen op een esthetische en natuurlijke manier te verwerken in bestaande objecten die veel voorkomen in ons dagelijks leven. Dit resulteerde onder meer in de Current Table, het eerste meubelstuk dat in staat is binnenshuis energie op te wekken dankzij een glazen blad waarin zonnecellen zijn verwerkt. Een tafel is zo niet langer alleen een tafel, maar tegelijkertijd ook een kleine elektriciteitscentrale. Ook ontwikkelde ze een raam dat, vergelijkbaar met de tafel, zelf elektriciteit opwekt uit daglicht en kleur. Dankzij dit soort ontwerpen kunnen zonnecellen op steeds meer manieren in ons dagelijks leven worden geïntegreerd, op kleine maar ook veel grotere schaal zoals in de glastuinbouw.

  • 'Current Table' Foto's: Mitch Payne


  • 'Ik heb in de eerste fase geëxperimenteerd met zoveel mogelijk toepassingen van de zonnecellen. Mijn uitgangspunt is steeds: welke middelen zijn er beschikbaar en hoe kun je die gebruiken? Daarbij probeer ik te bedenken hoe we in de toekomst met energie omgaan', vertelt Marjan. 'Met Swarovski heb ik een installatie ontwikkeld waarmee de efficiëntie van zonnecellen wordt vergroot dankzij het gebruik van kristallen. En nu ben ik met ECN.TNO bezig om de esthetische kwaliteit van zonnecellen te ontwikkelen. De eerste zonnecel is in 1883 gebouwd. Door de jaren heen zijn ze veel efficiënter en goedkoper geworden terwijl aan hun uiterlijk nauwelijks iets is veranderd. Maar als je de energietransitie wil versnellen en zonnepanelen tot een succes wil maken, moeten ze veel begeerlijker zijn en beter worden geïntegreerd in onze omgeving.'

    samenwerking
    Ze heeft iemand die haar zakelijk ondersteunt en werkt veel met stagiairs, maar verder zijn het vooral samenwerkingen die ze aangaat buiten de ontwerpwereld. Moeite om die tot stand te brengen heeft Marjan niet. 'Je kunt dit soort onderzoekstrajecten niet zomaar in je eentje doen, zeker niet als je wil dat ze impact hebben. Bij ECN.TNO werk ik samen met een team van productontwikkelaars dat onder meer bestaat uit natuurkundigen. Ik krijg veel uitleg over technische aspecten en leer hoe de industrie werkt. Tegelijkertijd breng ik mijn eigen kennis en vooral ook een andersoortige aanpak mee. In de industrie werken ze via een vooraf uitgedacht stappenplan toe naar een einddoel. Maar daardoor is er weinig ruimte om nieuwe paden in te slaan als dat zo uitkomt. Mijn aanpak is wat onwennig voor ze, maar ze zien wel dat er resultaat is.'

    Naast de vragen die ze zelf uitzet bij andere partijen, wordt Marjan van Aubel ook steeds vaker zelf benaderd door bedrijven. Ze willen graag met haar samenwerken en als dat in haar projecten past doet ze dat. 'In het begin kreeg ik vanuit de wetenschap wel eens sceptische reacties op mijn werk; het duurt even voordat mensen je serieus gaan nemen. Het is dan heel leuk als een glasfabrikant je benadert met de vraag om gezamenlijk op zonnecellen gebaseerd glas te ontwikkelen.'

    'Door de beurs kreeg ik ruimte voor experiment en onderzoek, heb ik mijn netwerk kunnen uitbreiden en kon ik een coach in de arm nemen.'


    professionalisering
    Het samenwerken met andere partijen betekent ook contracten sluiten, en dat valt niet altijd mee. Met grote partijen als ECN.TNO zijn dat uitvoerige documenten die ook niet zomaar zijn getekend. Je krijgt te maken met juridische afdelingen en moet ervoor zorgen dat je jezelf ook goed indekt. Marjan is daarom lid geworden van de BNO. 'Het is heel fijn als een jurist een contract met je meeleest, zeker als er veel op het spel staat. Het juridisch advies dat je dan krijgt, helpt je ook beter de consequenties te overzien. Bovendien is het fijn dat de BNO veel voorbeeldcontracten heeft zoals Algemene Voorwaarden. Daar maak ik veel gebruik van.'

    Op dit moment wordt Marjan van Aubel ook ondersteund door het Stimuleringsfonds. Voor haar samenwerking met ECN.TNO diende ze een aanvraag in voor de Open Oproep Fresh Perspectives die erop is gericht samenwerkingen met kenniscentra te ondersteunen. 'Het fonds is echt heel belangrijk voor mijn ontwikkeling geweest en is dat nog steeds. Toen ik de talentontwikkelingsbeurs aanvroeg, heb ik moeten bepalen wat ik met mijn werk wilde. Door de beurs kreeg ik ruimte voor experiment en onderzoek, heb ik mijn netwerk enorm kunnen uitbreiden omdat ik naar lezingen en seminars kon gaan en kon ik een coach in de arm nemen die me heeft geholpen mijn focus te bepalen. Ik kan anderen alleen maar aanraden vooral goed na te gaan wat ze met hun werk willen bereiken als ze een beurs gaan aanvragen. En realiseer je dat zelfreflectie tijd kost, die moet je ook nemen.'
  • 'Cyanometer' in samenwerking met Swarovski


  • Wil je meer weten over de beurs Talentontwikkeling van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie kijk dan hier. De deadline voor het aanvragen van talentontwikkelingsbeurzen voor 2020 is 6 maart 2019. Ben je benieuwd wie er de afgelopen jaren allemaal ondersteuning kregen via de Deelregeling Talentontwikkeling? Platform Talent geeft een overzicht van alle ondersteunde ontwerpers en makers.

    Dit interview is het eerste uit een reeks van drie. In de komende weken volgen via onze nieuwsbrief interviews met talenten Koos Breen en Suzanne Oude Hengel.