<
actueel / nieuws

Made by Japanese Rain

14 november 2018

Met porselein had Aliki van der Kruijs nog nauwelijks gewerkt voor ze vorig jaar afreisde naar Arita. Haar voorstel om onder andere te onderzoeken of haar concept 'Made by Rain' ook toepasbaar was op porselein, werd door het Stimuleringsfonds geselecteerd voor een residency van drie maanden in de Japanse porseleingemeente.

investeren in onderzoek
Wat Aliki van der Kruijs vooral in Arita heeft gedaan, is heel veel zaadjes planten. 'Zo'n residency stelt je in staat te investeren in onderzoek en een nieuw werkterrein af te tasten. Je kunt ergens helemaal in duiken en je vaardigheden daardoor verbreden. Ik werk vooral met textiel, en ook 'Made by Rain' was aanvankelijk een textielproject. Met een speciale techniek leg ik op stoffen het regenachtige Nederlandse weer vast. Van motregen tot flinke stortbuien, elke vorm van regen zorgt voor een unieke afdruk en elk stuk stof vormt een document van de weersomstandigheden op een specifieke locatie, dag en tijd. Ik vroeg me af of dit ook op porselein kan. Inhoudelijk vond ik het mooi om mijn project naar Japan te brengen. Het Japans kent meer dan vijftig manieren om regen te beschrijven en porselein werd er oorspronkelijk gebruikt als drager voor verhalen.'

'Naast heel veel experimenteren en produceren, heb ik ook vooral meegekeken met de makers en alles als een spons in me opgezogen.'


waardevolle werkervaring
In Arita kreeg ze een plek toegewezen in het Saga Ceramics Research Laboratory en werd Van der Kruijs gekoppeld aan een lokale pottenbakker. 'De residency heeft me op verschillende niveaus heel veel gebracht. In de eerste plaats heb ik er ontzettend veel technische ervaring opgedaan. Het is heel fijn om in zó'n gespecialiseerd en goed uitgerust lab te werken. Als je een vraag hebt, kun je daarmee direct bij iemand terecht. Daardoor kun je snel stappen maken. Mijn studio in Nederland is helemaal niet toegerust op werken met porselein. Hier had ik in zo'n korte tijd nooit zo diep in een nieuwe techniek kunnen duiken. Naast heel veel experimenteren en produceren, heb ik ook vooral meegekeken met de makers en alles als een spons in me opgezogen. Ik heb heel veel bedrijven bezocht en kennisgemaakt met alle verschillende aspecten van het proces. Verder was het mooi om te zien hoe je met je eigen werk andere makers kunt inspireren. Zeker omdat ik een buitenstaander was en relatief weinig van de productieprocessen wist, doe je soms heel verrassende dingen, puur en alleen doordat je niet met kennis bent belast. Wat ook heel bijzonder was, is om deel te worden van een gemeenschap en plaats die bijna letterlijk industrie ademt. Vrijwel alles in Arita draait naast landbouw om porselein; je ziet het op straat, op het erf rondom de woningen en werkplaatsen en bijvoorbeeld ook het eten wordt op sommige plaatsen geserveerd op hele speciale borden. De natuur in Arita is bovendien prachtig. Ik mis het fietsen daar nog steeds.'

  • tastbaar resultaat
    'Het lijkt misschien simpel om 'Made by Rain' te vertalen naar porselein, maar dat valt toch tegen', vertelt Van der Kruijs. 'We hebben heel veel testen gedaan met de hoeveelheid pigment en de relatie die het met het glazuur aangaat. Ook hebben we ernaar gestreefd een proces te ontwikkelen met zo min mogelijk bakrondes. Die zijn namelijk alles behalve duurzaam. Toen ik aan de residency begon was het niet per se mijn bedoeling iets te ontwikkelen dat ook in productie zou worden genomen. Mijn focus lag bij het onderzoek en materiaalexperiment. Maar al het werk heeft nu toch een serie borden opgeleverd die is ondergebracht bij Thomas Eyck. Met de productie heb ik op zich niets meer te maken, die wordt in Japan gedaan.'

    Behalve 42 kilo porselein bracht Aliki veel elementen mee naar huis om door te ontwikkelen. Zo experimenteerde ze in Arita met de traditionele op touw gebaseerde jomōn-techniek, die werd gebruikt om het eerste porselein te maken. Met het touw werden in de nog natte klei decoraties aangebracht voordat het de oven in ging. 'Ik heb daar een moderne vertaling van proberen te maken. Dat soort dingen wil ik nog verder ontwikkelen. Ook wil ik graag onderzoek gaan doen naar de relatie tussen porselein en textiel, in materialiteit twee heel contrasterende materialen met complementerende eigenschappen, namelijk hard versus zacht.'

    over de werkperiode
    De werkperiode in Japan biedt aan veelbelovende kunstenaars en ontwerpers de ruimte om onderzoek te doen op artistiek en technisch gebied en tegelijk hun eigen werk te ontwikkelen, waarbij er een intensieve wisselwerking ontstaat met de betrokken porseleinproducenten in de regio. De uitwisseling is een initiatief van ontwerpersduo Scholten & Baijings en de Japanse ontwerper Teruhiro Yanagihara, en wordt ondersteund door het Stimuleringsfonds en het Mondriaan Fonds.

    Het werk dat Aliki van der Kruijs tijdens haar werkperiode in Arita maakte, is tot 2 juni 2019 te zien in de expositie 'Made in Holland' in het Princessehof in Leeuwarden. Een aantal van de stukken die worden tentoongesteld, zijn ook door het museum aangekocht.