<
actueel / nieuws

Programma Stedenbouwsymposium De Energieke Stad

30 april 2014

Op dinsdag 13 mei organiseert het Stimuleringsfonds het jaarlijkse stedenbouwsymposium De Energieke Stad. Het middagdeel van het symposium is opgebouwd uit thematisch opgezette parallelsessies over onder andere de waarde van experimenten in de stad, hernieuwd opdrachtgeverschap en de Nederlandse ruimtelijke ordening in internationale context. Het ochtendprogramma is in handen van AIR, architectuurcentrum Rotterdam, en bestaat uit een serie excursies naar praktijkvoorbeelden in het Zomerhofkwartier in Rotterdam. De gastheer en voorzitter van het symposium is Hans Karssenberg (Partner en Senior Adviseur Stipo).

Partners en meewerkende partijen
Het Stimuleringsfonds werkt voor dit symposium samen met Stipo, organisatie voor stedelijke ontwikkelingsprojecten en AIR, het architectuurcentrum van Rotterdam. Het symposium maakt onderdeel uit van het AAARO-programma Innovatieve Vormen van Opdrachtgeverschap, van het Ministerie van IenM en OCW.

Locatie: Zomerhofstraat 84 (gebouw Stipo), Zomerhofkwartier, Rotterdam

Programma 13 mei
Ochtendprogramma
10:00 welkomstwoord door Hans Karssenberg en Janny Rodermond
10:30 expedities in en om het Zomerhofkwartier
12:00 lunch

Middagprogramma
12:45 plenaire introductie op de middag, daarna start 5 thematische sessies (zie onderstaande beschrijvingen)
13:15 ronde A
14:30 ronde B

Plenaire deel
15:45 terugkoppeling van bevindingen
16:00 open space
17:30 einde

  • Ochtendexcursies door het Zomerhofkwartier

  • Gemeentearchief Rotterdam
    Waarom is het Zomerhofkwartier geworden zoals het is, hoe was het voor de oorlog, en hoe kan je leren van het verleden? Het gemeentearchief neemt u mee in en buiten haar gebouw.

    Urbanisten (Dirk van Peijpe)
    Om de hoek van het Zomerhofkwartier is recent het Waterplein gerealiseerd. Voortbouwend op dit idee werken de Urbanisten op dit plein aan een Climate Proof ZoHo. Hoe komen ze tot hun plannen en hoe worden die werkelijkheid?

    ZUS
    De luchtsingel, het Schieblock: het zijn iconen van de omslag in stedelijke ontwikkeling. Ze zijn scharnierpunt tussen ZoHo en Central District.

    Kenniscluster ZoHo (Kees Machielse)
    In het Zomerhofkwartier zitten de Erasmus Universiteit, IHS, de WDKA, ZoHolab en andere kennisinstituten. Hoe versterk je het gebied als kenniscluster voor de stad op een wijze dat de helix[/ gedachte in praktijk wordt gebracht? Wat kunnen bedrijven als de Techshop, Mesh Print Club, Viltmannen en Stipo daarin betekenen?

    van Schagen Architekten (Gert Jan te Velde)
    Van Schagen Architekten is al jarenlang specialist in nieuw leven geven aan de bestaande voorraad. Met prijzen voor Deliplein en de Fenixloods zijn ze medevormgevers van Katendrecht. Gert Jan te Velde neemt u mee op fietsexcursie.

    Zwaanshals en het Oude Noorden (Paul Elleswijk)
    ZoHo ligt midden in het opkomende Oude Noorden. Direct ten noorden van ZoHo ligt de Zwaanshals dat zich als cluster voor Food, Fashion en Design heeft ontwikkeld. Paul Elleswijk neemt u mee naar de geheimen van de Zwaanshals en vertelt over de strategie en aanpak van eigenaar Havensteder.

    Mattijs van Ruijven (expert stedenbouw Stadsontwikkeling Rotterdam)
    Mattijs neemt u mee in en om het centrum Noordgebied. Hoe ligt dit in de stad, wat zijn de kansen en uitdagingen, en hoe geeft de stad mede vorm aan dit gebied?

    Stipo (Jeroen Laven)
    Jeroen Laven wandelt met u door ZoHo en vertelt over het gebied.
  • Middagsessie 1 - De experimentencarrousel

  • Bij het uitvinden van een nieuwe praktijk hoort experiment. Wat kunnen we leren van het 'kleine' verhaal en het experiment? Aan het woord een serie ontwerpers die op kleine schaal een nieuwe praktijk uitvinden. Door deze verhalen in een serie te plaatsen worden condities uitgevonden die nodig zijn bij het onderzoeken van nieuwe opgaven en hernieuwd opdrachtgeverschap.

    Ronde A: Serie experimenten 13.15 – 14.15 u
    Staan experimenten op zichzelf, zijn het incidentele verhalen of is er een structurele vraag en behoefte aan dit soort projecten? Of vormen de veelheid aan kleine verhalen een kritische massa om de stad en vormen van opdrachtgeverschap te veranderen? Welke condities hebben deze verhalen gemeen?
    Voorzitters: Michiel van Iersel en Mark Minkjan
    Met cases of bijdragen van:
    Lagado Architects - Victor Verhagen
    Stichting Tussentuin - Tanja Lina
    Ruimtelab - Jacques Vink
    Optrek Brinckhorst - Sabrina Lindemann

    Ronde B: Waarde van experimenten 14.30 – 15.30 u
    Wat is de rol van overheid bij experimenten in de stad? Versterken ze elkaar of werken ze elkaar juist tegen? Over welke vaardigheden moet men bij een pilot of experiment beschikken om breed draagvlak te genieten en politiek en bestuur mee te krijgen?
    Voorzitters: Michiel van Iersel en Mark Minkjan
    Met een bijdrage van Frans Soeterbroek
  • Middagsessie 2 - De internationale spiegel

  • De Nederlandse ruimtelijke ordening is decennialang zeer succesvol geweest en geniet internationaal aanzien. De veranderde ruimtelijke en beleidsmatige context plaatst ons echter voor nieuwe opgaven waarop wij de antwoorden nog niet kennen. Door onze praktijk internationaal te spiegelen leren we hoe wij onszelf kunnen verbeteren. Ook helpt het ons onderscheidend vermogen scherp te stellen.

    Ronde A: Lessen uit het buitenland 13.15 – 14.15 u
    Hoe verhoudt de Nederlandse praktijk zich tot het buitenland? Is onze praktijk een exportproduct of kunnen we juist veel leren van het buitenland en zo ja waar kunnen we die kennis opdoen? Wordt het zoeken naar antwoorden in het buitenland niet teveel geromantiseerd?
    Voorzitter: Saskia Ruijsink
    Cases of bijdragen van:
    The International Perspectives - Paul Gerretsen
    Functional Ambiance - Marc Verheijen

    Ronde B: Vertaling naar de Nederlandse context 14.30 – 15.30 u
    Hoe kies je je voorbeelden, hoe vergelijkbaar zijn de verschillende situaties en hoe bereid je je voor? Hoe kom je bij een internationale vergelijking aan gewogen informatie, hoe ver ga je in het feitenonderzoek, welke relevante lessen kan je hier vervolgens uittrekken en hoe vertaal je dit naar de Nederlandse context?
    Voorzitter: Saskia Ruijsink
    Cases of bijdragen van:
    London learning – Elena Chevtchenko
    Verkenning Colombia – Pepijn Verpaalen
  • Middagsessie 3 - Nieuwe rollen en behoeften in de praktijk

  • Vooruitstrevende ontwerpers signaleren thema's en zien kansen in gebieden die ogenschijnlijk kansarm lijken of vastgelopen zijn in de traditionele planningspraktijk. Ze benaderen deze kansen veelal vanuit een sociaal-maatschappelijke invalshoek en brengen intrinsieke behoeften in een gebied in kaart. De ontwerpen die zij maken genieten daardoor per definitie een groot (lokaal) draagvlak. Door als initiatiefnemer op te treden en te werken met een concrete casus, (her)formuleren deze ontwerpers ruimtelijke opgaven. Zo vervullen ze een fundamentele rol in de vorming van de ruimtelijke agenda van de stad. Als innovatieve stadsontwikkelaars hebben deze ontwerpers soms verschillende petten op - als betrokken bewoner, ontwerper of ondernemer. Deze nieuwe attitude bij ontwerpers roept op tot het bundelen, verdiepen en verspreiden van de opgedane lokale kennis. Tegelijkertijd is er behoefte aan 'bijscholing': op welke manier krijgen professionals en een breed publiek inzicht in deze veranderende praktijk? En wat wordt er van wie verwacht? Diverse centra en organisaties functioneren als kennismakelaar in deze nieuwe praktijk. Sommige centra organiseren een informele opleiding.

    Ronde A: De ontwerper als initiatiefnemer 13.15 – 14.15 u
    Over welke competenties moet je beschikken als initiatiefrijke ontwerper? Hoe geef je als ontwerper vorm aan de ruimtelijke agenda van een stad en welke coalities moeten worden gesloten om dit te bereiken? Wat levert het de stad en de ontwerper persoonlijk op?
    Voorzitter: Afaina de Jong
    Cases:
    Charlois aan het Water - Arzu Ayikgezmez
    De samenleving aan zet – Theo de Bruijn

    Ronde B: De informele opleiding 14.30 – 15.30 u
    Welke positie neemt een informele (lokale) opleiding in binnen het proces van de ruimtelijke ontwikkeling? Wat is de drijfveer voor kennishebbers om hun kennis te delen?
    Voorzitter: Edwin Verdurmen
    Cases of bijdragen van:
    Stadsklas – Francien van Westrenen
    Stad.Academie Maastricht - Tim Prins
  • Middagsessie 4 - Vernieuwd instrumentarium en verschuivende machtsverhoudingen

  • Ruimtelijke investeringen zijn steeds minder vanzelfsprekend alleen een zaak van overheid en/of grote marktpartijen. In toenemende mate dragen burgers en ondernemers -individueel of georganiseerd in collectieven- hun steentje bij. Veel ontwikkelaars en woningcorporaties zoeken nog naar een nieuwe rol, gemeenten heroriënteren zich op hun positie, naast vertrouwde beleggers zoeken nieuwe financiers hun weg in het veld. Daarmee wordt de samenhang tussen ruimtelijke interventies en economische en maatschappelijke opgaven relevanter, maar ook complexer. In dit domein eisen ook ontwerpers hun rol op, zij het als rekenaar, data-analyst of groepstherapeut.

    Ronde A: De ontwerper als data-analyst of groepstherapeut 13.15 – 14.15 u
    Wat is de rol van de ontwerper in al dan niet verschuivende machtsverhoudingen? Welke instrumenten zijn nodig en welke zijn ouderwets? Welke positie kiest de ontwerper wanneer belangen schuiven en rollen veranderen? Meebewegen, stimuleren of juist aanjagen en zo de werkelijkheid veranderen? Kan gedeelde kennis of een gedeeld verhaal hieraan bijdragen? En wie zijn vervolgens de nieuwe opdrachtgevers, probleemeigenaren en kanshebbers?
    Voorzitter: Jelte Boeijenga
    Cases of bijdragen van:
    Transitiewijzer - Ronald Bron
    Oscity - Mark van der Net

    Ronde B: Alternatieve ontwikkelstrategieën 14.30 – 15.30 u
    Welke verschuiving in machtsverhoudingen zijn ontstaan in de ruimtelijke ontwikkeling en wat betekent dit qua verantwoordelijkheden en rollen? Gloren er nieuwe ontwikkel- en transformatiestrategieën, zijn dit reële alternatieven voor de traditionele gebiedsontwikkelingen en wat betekenen ze voor het stedenbouwkundig instrumentarium?
    Voorzitter: Ad de Bont
    Vernieuwen vanuit identiteiten - Arjan Gooijer
    Van charmeoffensief naar serieuze impact - Saskia Beer
  • Middagsessie 5 - Hernieuwd opdrachtgeverschap en methodieken

  • Hernieuwd opdrachtgeverschap in de ruimtelijke ontwikkeling is een gevolg van een verschuiving van machten, rollen en een vertraagd ontwikkeltempo. Daarnaast is de lokale dynamiek in een gebied ook van invloed op de totstandkoming van de ruimtelijke agenda. Zo spelen er in kleine gemeenten en in het landelijk gebied veelal andere maatschappelijke urgenties en ruimtelijke vraagstukken dan in de stad. Hoe verhoudt zich het landelijk gebied tot de energieke stad en in welke vorm is daar sprake van innovatief opdrachtgeverschap? Veranderende condities vragen om innovatie in opdrachtgeverschap. Dit heeft invloed op methodieken en het instrumentarium van verschillende spelers in het ruimtelijk veld. Welke nieuwe methodieken en instrumenten moeten worden ontwikkelt en welke zijn nog bruikbaar?

    Ronde A: Methodieken voor stad en/of land 13.15 – 14.15 u
    Wat zijn de condities in het landelijk gebied die vragen om innovatieve vormen van opdrachtgeverschap? Hoe uit hernieuwd opdrachtgeverschap zich in deze gebieden? En wat kunnen we hiervoor leren van buitenlandse best practices?
    Voorzitter: Maud Roukens
    Cases of bijdragen van:
    Nieuw Landschap - Miranda Reitsma
    Urban Dating - Marco Broekman

    Ronde B: Hernieuwd opdrachtgeverschap 14.30 – 15.30 u
    Welke vernieuwing is nodig in het instrumentarium van de stedenbouwkundig ontwerper, de ontwikkelaar en overheden? En wat zijn de verschillen in landelijk en stedelijk gebied?
    Voorzitter: Maud Roukens
    Cases of bijdragen van:
    The image of Wageningen - Mathilde Peen
    Stimulerende werklandschappen - Huub Kloosterman