<
actueel / nieuws

Report Shenzhen 2013 - The Mobile City

19 december 2013

Shenzhen, China

Vanaf 19 december publiceert het Stimuleringsfonds gedurende de Shenzhen Urbanism / Architectuur Biënnale wekelijks een report vanuit Shenzhen.
De ontwerpers en curatoren komen zelf aan het woord over hun project en ervaringen in Shenzhen.

Het tweede report is geschreven door Martijn de Waal en Michiel de Lange, oprichters van The Mobile City.

Made by Us op de Shenzhen Biënnale

Op 6 december vond in Shenzhen, China onder grote belangstelling de opening plaats van wat officieel de Bi-City Biennale of Urbanism/ Architecture heet. Een van de locaties was de voormalige Guangdong Floating Glass Factory, door de Nederlandse curator Ole Bouman en zijn team omgedoopt tot Value Factory.

Dit spectaculaire complex van staal en beton is niet alleen een podium voor een van de tentoonstellingen van het event, maar is ook zelf een van de hoofdonderwerpen van de biënnale. Kun je een event als de biënnale gebruiken om een afgeschreven fabriek te herontwikkelen tot iets nieuws? Wat voor waarde ligt er nog besloten in de industriële ruïnes van nog maar enkele decennia oud? En wat voor waarde kun je er creëren, met behulp van enkele architectonische ingrepen?

Dat is wereldwijd een interessante vraag, maar zeker in China. Enerzijds heeft de razendsnel voortschrijdende industrialisering daar geleid tot een enorme voorraad aan inmiddels alweer afgeschreven restruimtes. Kan de heractivering van dit industriële erfgoed uitgroeien tot een succesvol alternatief voor het bulldozermodernisme dat doorgaans synoniem staat aan de herontwikkeling van Chinese steden?

Met Het Nieuwe Instituut benaderden wij dit vraagstuk vanuit de thematiek van de opkomst van digitale media. Het programma van de stad wordt in toenemende mate beïnvloed door een laag van software en interfaces die toegang bieden tot het stedelijk leven. Van de algoritmes van navigatiesoftware die ons via specifieke routes naar onze bestemming leiden, tot de platforms van sociale netwerken waarop we zien op welke plekken onze 'vrienden' wat voor activiteiten ontplooien. Wat kan deze medialaag betekenen in de herontwikkeling en re-activatie van stedelijke plekken als de Value Factory?

Met die onderzoeksvraag begonnen we afgelopen zomer een vijf maanden durend project waarin we drie Nederlandse mediamakers / ontwerpers/ kunstenaars uitnodigden om met ons over dat vraagstuk na te denken: Augmented Reality-kunstenaar Sander Veenhof; de gamestudio Monobanda en open data specialist Mark van der Net. Samen met hen organiseerden we een mini-conferentie en workshop in Beijing (tijdens de Beijing Design Week), hielden we een aantal expert meetings en een publiekspresentatie in Nederland. Al deze evenementen leidden uiteindelijk tot onze tentoonstelling Made By Us op de Shenzhen Biënnale.

Deze titel verwijst vooral naar het potentieel van digitale media om stedelingen ook zelf een actieve rol te geven in het complexe proces van 'city-making'. Dat kwam in de drie tentoongestelde projecten op verschillende manieren tot uitdrukking.

Sander Veenhofs Portable Festival App biedt gebruikers de mogelijkheid om plekken in de stad tijdelijk als festival te programmeren. Uitgangspunt is het idee van een festival als een combinatie van occasion, location, decoration and participation. De app stelt mensen in staat via augmented reality locaties gezamenlijk te decoreren ter gelegenheid van een zelfgekozen aangelegenheid, en laat gebruikers via sociale media een publiek mobiliseren om er aan deel te nemen.

Mark van der Net's Cloud Factory gebruikte een speciaal ontwikkelde scrapingtechniek om data over Shenzhen te verzamelen. Van der Net ziet het internet als een grote database waarin we voortdurend allerlei sporen achterlaten van onze activiteiten. Door die data bij elkaar te vegen, met elkaar te combineren en te visualiseren kunnen we op nieuwe manieren grip krijgen op actuele ontwikkelingen in de stad. Zo kunnen we ook kansen ontdekken om een gebied op nieuwe manieren te ontwikkelen.

Niki Smit van Monobanda tot slot gebruikte de Value Factory voor de opvoering van het samen met Dus Architects ontwikkelde 3rd. Deze poëtische installatie bestaat uit grote witte helmen die bezoekers het directe zicht op hun omgeving ontnemen. In de helmen zit wel een klein scherm gemonteerd dat beelden laat zien van een camera die in de ruimte hangt. Deelnemers zien zichzelf dus in de 'derde persoon' en dat biedt een heel nieuw perspectief op de ervaring van de ruimte. Enerzijds is de installatie een metafoor voor onze samenleving waarin we onszelf meer en meer aan elkaar presenteren via de laag van digitale media. Maar tegelijkertijd leidde dat besef in de uitvoering ook tot intiem contact: het bleek dat deelnemers vanzelf op zoek gingen naar het leggen van fysiek contact met andere spelers.

Alle drie de installaties zijn zo een voorbeeld van hoe de fysieke en de digitale wereld meer en meer door elkaar heen zijn gaan lopen, en de ervaring, programmering en invulling van plekken tot stand komt door een combinatie van beide werelden. Dat principe kunnen we gebruiken om onze steden slimmer en efficiënter te maken. Maar ook om burgers een actievere rol te geven in het proces van 'place making' en het creëren van maatschappelijke waarde.


Martijn de Waal en Michiel de Lange zijn oprichters van The Mobile City, een onderzoeksgroep die de rol van digitale media in de stedelijke cultuur verkent, en de gevolgen ervan voor stedelijk ontwerp. Samen met en op uitnodiging van Het Nieuwe Instituut ontwikkelde The Mobile City het programma Made By Us. Het programma is mede mogelijk gemaakt met financiële steun van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie. www.themobilecity.nl

website

www.themobilecity.nl