<
actueel / nieuws

Selectie Open Oproep Anders werken aan stad, dorp en land

17 januari 2019

Met het oog op de komst van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) en de nieuwe Omgevingswet nodigde het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie in oktober 2018 gemeenten uit deel te nemen aan het ontwikkeltraject Anders werken aan stad, dorp en land. Binnen dit traject bouwen gemeenten onder begeleiding van ervaren stadmakers hun lokale netwerk uit en gaan ze samen met hun lokale partners én met ontwerpers aan de slag met actuele ruimtelijke en maatschappelijke opgaven in hun eigen gemeente. 18 gemeenten zijn geselecteerd voor deelname.

In Nederland staan we voor een aantal grote maatschappelijke veranderingen. Klimaatverandering en de invloed van technologie vragen om nieuwe ruimtelijke concepten, maar ook gezondheid, bevolkingsgroei en een meer sociaal-inclusieve samenleving. De NOVI speelt op deze veranderingen in met een langetermijnvisie voor een duurzame fysieke leefomgeving. Centraal daarin staat de verwevenheid van maatschappelijke en ruimtelijke opgaven, en het belang van samenwerking tussen overheid, markt en samenleving. Ook de wetgeving voor de fysieke leefomgeving wordt de komende jaren ingrijpend aangepast. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet ontstaat een nieuw stelsel, dat gericht is op het in onderlinge samenhang bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving. Gemeenten vervullen hierbij een faciliterende en co-creërende rol. Het ontwikkeltraject Anders werken aan stad, dorp en land bereidt gemeenten voor op deze nieuwe manier van werken.

Het ontwikkeltraject kent drie leerlijnen:

1. leefbaarheid
2. duurzaamheid
3. stedelijke transformatie

De begeleiding van het traject ligt in handen van Floor Ziegler (Stadmakerscentrum), Nicole Rijkens-Klomp (Pantopicon) en Edwin van Uum (UUM - Unlimited Urban Management).

beoordeling
De Open Oproep Anders werken aan dorp, stad en land leverde 22 inzendingen op. Bij de beoordeling en selectie van de inzendingen heeft het fonds zich laten adviseren door:

Gaston Gelissen, Programmadirectie Nationale Omgevingsvisie
Vera Winthagen, Strategisch Design Consultant, Gemeente Eindhoven
Jornt van Zuylen, projectleider Democratie in Actie, VNG

De adviseurs spreken hun waardering uit voor de diversiteit aan inzendingen voor deze open oproep. De regionale spreiding van de reacties is groot. Opvallend is ook de mate van diversiteit in het niveau van de inzendingen. Met name de grotere gemeenten lijken al meer ervaring in de samenwerking met stadslabs te hebben en dienden scherp uitgewerkte opgaven in en een groot aantal reeds betrokken partners om mee samen te werken. Betrokkenheid van de raad en/of het college van burgemeesters en wethouders werd bij de meeste inzendingen nog beperkt ingevuld.

Belangrijker dan het uitwerkingsniveau van de inzendingen was echter een belangrijk criterium voor deelname aan het ontwikkeltraject de relevantie van de leervraag binnen de thematiek en werkwijze van de open oproep. Op basis van een inhoudelijke bespreking van de lokale opgave, relevantie van de geformuleerde leerdoelen van de gemeente, betrokkenheid van de gemeente en de mate en wijze van samenwerking met lokale partners inzendingen zijn de adviseurs uiteindelijk tot een selectie van 18 gemeenten gekomen.

selectie
De volgende gemeenten zijn geselecteerd voor deelname aan het ontwikkeltraject Anders Werken aan stad, dorp en land:

Almere
Amersfoort
Amsterdam
Bergen Op Zoom
Borger-Odoorn
Breda
Heerlen
Heusden
Hoeksche Waard
Horst aan de Maas
Leeuwarden
Leiderdorp
Maastricht
Meerssen
Rotterdam
Schiedam
Súdwest Fryslân
Weert

Het ontwikkeltraject Anders werken aan dorp, stad en land is een samenwerking tussen het programma Democratie in Actie en het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie. Het traject heeft als doel integrale aanpak van ruimtelijk-maatschappelijke opgaven te stimuleren en nieuwe samenwerkingsvormen tussen gemeenten, ontwerpers en culturele instellingen te stimuleren. In de uitvoering van het ontwikkeltraject legt het Stimuleringsfonds waar mogelijk ook de verbinding met de culturele regioprofielen.

startfase
Het ontwikkeltraject is bedoeld als startfase. De looptijd van het traject is van januari t/m mei 2019. In vijf maanden experimenteren gemeenten binnen hun lab met nieuwe participatieprocessen en samenwerkingsvormen. De startfase resulteert in:

1. overeenkomst voor samenwerking tussen gemeente van lokale samenwerkingspartners (bewoners, ondernemers, ontwerpers, maatschappelijke instellingen en/of kennisinstellingen) in een lab;
2. beschrijving van de beoogde effecten van het lab;
3. beschrijving van de activiteiten van het lab;
4. specificatie van de benodigde middelen (in tijd en geld) en de overeengekomen organisatiestructuur (verantwoordelijkheden, beslissingsbevoegdheid en financiering) van het lab.

vervolgfase
De labs kunnen na afloop van de startfase met een uitgewerkt projectplan voor de vervolgfase
subsidie aanvragen bij het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie. Per geselecteerd voorstel stelt het fonds hiervoor een maximumbedrag van € 25.000,- incl. btw beschikbaar, bestemd voor het inzetten van stadmakers en ontwerpers. Deze bijdrage bedraagt maximaal 50% van de totale begroting.

kennisnetwerk stadslabs
Het ontwikkeltraject Anders werken aan dorp, stad en land en bouwt voort op bestaande kennis en ervaring van een netwerk van 51 eerder door het Stimuleringsfonds ondersteunde stadslabs. Binnen de ondersteunde labs is in het afgelopen jaren veel kennis en ervaring opgedaan. Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie heeft de opgedane kennis en ervaring binnen deze stadslabs gepubliceerd in een 'ProeftuinNL e-zin'. Om de ontwikkeling van het stadslab kennisnetwerk te stimuleren, organiseert het fonds tevens verschillende bijeenkomsten. Verslagen van eerdere bijeenkomsten en de resultaten van enkele reflectieve onderzoeken vindt u op onze kennispagina Urbanisatie.

Geïnteresseerd in de voortgang van het ontwikkeltraject Anders werken in dorp, stad en land? Houd de website in de gaten en schrijf je hier in voor de speciale nieuwsbrief over urbanisatie, die het fonds enkele keren per jaar verstuurd.

stimuleringsprogramma Innovatieve Vormen van Opdrachtgeverschap
Met de lancering van dit ontwikkeltraject geeft het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie uitvoering aan het programma gericht op 'Innovatieve Vormen van Opdrachtgeverschap'. Binnen dit programma ondersteunt het Stimuleringsfonds lokale en regionale initiatieven om te experimenteren met vernieuwende vormen van opdrachtgeverschap in de fysieke leefomgeving.
Het programma maakt onderdeel uit van de Actieagenda Ruimtelijk Ontwerp 2017-2020 dat door het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie wordt uitgevoerd in opdracht van de ministeries van BZK en OCW.