<
actueel / nieuws

Selectie Open Oproep Experimenteren met Stadslabs

27 november 2014

De Open Oproep Experimenteren met Stadslabs, die het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie vlak na de zomer uitschreef in het kader van de Actieagenda Architectuur en Ruimtelijk Ontwerp (AARO), heeft een overweldigende hoeveelheid inzendingen opgeleverd. In totaal werden vanuit het hele land maar liefst negenentachtig voorstellen ingediend. Om tot een goede selectie te komen zijn al deze voorstellen ter advies voorgelegd aan een deskundige groep van externe adviseurs bestaande uit: Kristiaan Borret - decaan Faculteit Ontwerpwetenschappen Universiteit Antwerpen en voormalig stadsbouwmeester Antwerpen, Pieter Klomp - teamleider Stadsdelen DRO Amsterdam en Saskia Beer - Voile Architecten en oprichter Glamourmanifest.

In eerste instantie zouden acht projecten worden geselecteerd, uitgegaan van circa veertig tot vijftig inzendingen. Omdat zowel het aantal inzendingen als de kwaliteit van de inzendingen de verwachtingen sterk heeft overtroffen bleek ook het budget dat aanvankelijk voor deze Open Oproep gereserveerd stond niet toereikend te zijn. Daarop is besloten om het beschikbare budget te verdubbelen, zodat nu verspreid over het land zoveel mogelijk verschillende projecten gelijktijdig van start kunnen gaan en er volgend jaar een solide basis is voor de opbouw van een overkoepelend kennisnetwerk. Inzendingen die nu niet zijn geselecteerd zullen overigens wel onderdeel uitmaken van het kennisnetwerk en over de ontwikkelde kennis beschikken.

Algemene indruk
Tijdens de beoordeling van de inzendingen constateert de adviescommissie dat de oproep tot veel inhoudelijk belangwekkende voorstellen heeft geleid. De geformuleerde opgaven en gekozen werkwijzen zijn vaak relevant en sluiten goed op elkaar aan. In enkele gevallen is voor een verrassende thematische insteek van een bottom-up initiatief gekozen waardoor lokaal ontwikkelde kennis een bredere relevantie krijgt en ook elders toepasbaar is. Dit geldt ook voor projecten waarin eigen werkwijzen kritisch tegen het licht worden gehouden voor toepassing op andere locaties of in nieuwe edities. Verder is het aantal inzendingen waarin gemeenten als initiatiefnemende partij of als partner in het project optreden boven verwachting hoog. Daarnaast is vaak goed nagedacht over open organisatievormen waarin innovatieve samenwerkingen en participatieve of co-creatieve processen een plek kunnen krijgen.

Selectie
Bij de beoordeling van de inzendingen hebben de adviseurs in eerste instantie gelet op de relevantie van de geformuleerde opgaven, de organisatievorm van het initiatief, de deskundigheid en de multidisciplinariteit van de betrokken projectpartners, het plan van aanpak en de coherentie tussen deze onderdelen. Pas in tweede instantie hebben de adviseurs, met het op te zetten kennisnetwerk in gedachten, gekeken naar de deelbaarheid van de te verwachten resultaten en de geografische spreiding van de geselecteerde voorstellen.
In enkele voorstellen ontbrak het aan een goede balans tussen het nadenken over alternatieve organisatievormen en de ontwikkeling van de inhoud. Soms werd te zwaar ingezet op het creëren van samenwerkingsverbanden. Terwijl de focus in andere voorstellen op de interne organisatie lag waarbij weinig juist verbanden werden gelegd met relevante externe partijen. De invulling en betekenis van de term stadslab is in een aantal voorstellen vooral gericht op de ontwikkeling en programmering van een object of gebouw. In sommige voorstellen werd het stadslab ingestoken als plek voor (product)makers. Dit sloot niet aan bij de omschrijving in de Open Oproep.

De commissie heeft uiteindelijk de volgende zeventien voorstellen boven de andere inzendingen verkozen:

Torre Hofplein, Rotterdam - Stichting De Dépendance
Stadslab Luchtkwaliteit, Rotterdam - Coöperatie STEK
Open Coop MidWest, Amsterdam - Stichting Amsterdam Midwest
Stadslab BSH, Amsterdam - Stichting Donkeypedia
Stadslab St. Joseph, Eindhoven - KAW
VPRO Medialab Strijp S, Eindhoven - VPRO
Stadsklas 2015. Learning by doing, Den Haag - Stroom Den Haag
Maastricht-LAB Next, Maastricht - Gemeente Maastricht
Van experiment naar realisatie, Roermond - Stadslab Roermond
DTO college, Arnhem - Departement Tijdelijke Ordening
Stadslab Nijmegen - Stichting Lenteveld
Veluwse stoofpot in Uddel, Apeldoorn - Zijaanzicht
Dorpslab Castricum, Castricum - Atelier VA
Vrije ruimte voor stadslandbouw, Almelo - Gemeente Almelo
Groene Helden Buurtlaboratorium, Den Haag - Stadskwekerij de Groene Helden
Stadslab water in de Dordtse ruimte, Dordrecht - Platform Duurzaamheid Dordrecht
Digitaal Polderlab, Zuiderzeepolders - Stichting Polderlab

  • De gemeente Apeldoorn en Zijaanzicht willen met een gebiedsLAB aansluiting zoeken bij de hechte gemeenschap in en om Uddel en samen met de bewoners werken aan het versterken van de economische weerbaarheid van het gebied. De agrarische en militaire economie is langzaam uit het gebied aan het verdwijnen. Dit komt tot uitdrukking in een toenemend aantal vrijkomende en van functie veranderende agrarische erven en kazernes. De optelsom van separate initiatieven voor herprogrammering resulteert nog niet in een nieuwe economische motor voor het gebied. De behoefte om nieuwe initiatieven op gebiedsniveau met elkaar in verband te brengen is daarom groot. Het gebiedsLAB moet de lokale dialoog op gang brengen en kansen voor het gebied in kaart brengen. Zo werkt men toe naar een concrete eerste stap in de transformatie van dorp en buitengebied.
  • De gemeente Almelo heeft sinds 2012 geëxperimenteerd met het agenderen en mogelijk maken van tijdelijke invullingen van langdurig braakliggende terreinen en leegstaande gebouwen. Uit de evaluatie van die experimenten heeft de gemeente belangrijke lessen getrokken die ze nu wil inzetten bij een reeks pilotprojecten rond een duurzame invulling van braakliggende terreinen. Onder de noemer 'Vrije ruimte voor stadslandbouw' wil ze gedurende twee jaar samen met belanghebbende partijen naar de realisatie van vier concrete stadslandbouwprojecten toewerken, daarbij zal ze zelf vooral een faciliterende rol vervullen. Aan de hand van deze pilotprojecten worden de rollen van de diverse betrokken partijen nader gedefinieerd, wordt een kennisnetwerk opgebouwd en een blauwdruk ontwikkeld voor een duurzame ontwikkeling van braakliggende terreinen en gebouwen.