<
actueel / nieuws

Van Low naar High Res | Column door Syb Groeneveld

23 oktober 2019

In 30 regio's wordt op dit moment hard aan een Regionale Energiestrategie (RES) gewerkt. Daarin worden per regio door overheden, waterschappen en marktpartijen gezamenlijk maatregelen geformuleerd waarmee zij een bijdrage leveren aan het behalen van de doelen uit het Klimaatakkoord. In 2020 moeten de regio's hun RES in concept klaar hebben en wordt duidelijk of de beoogde CO2-reductie van -49% in 2030 (t.o.v. 1990) wordt behaald of dat bijstelling van hun RES noodzakelijk is. De verwachtingen zijn hooggespannen! Omdat de RES onder grote tijdsdruk moet worden ontwikkeld, ligt de focus nu vooral op de inrichting van het bestuurlijke proces en is er te weinig aandacht voor de ruimtelijke kwaliteit van onze toekomstige leefomgeving. Dit terwijl alle maatregelen die uiteindelijk uit het Klimaatakkoord voortvloeien gezamenlijk een enorme ruimtelijke impact zullen hebben.

In dat kader heeft het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie in opdracht van de ministeries van OCW en BZK en in samenwerking met de RCE het tijdelijke Erfgoed en Ruimte Ontwerpprogramma ter hand genomen. Ontwerpers en erfgoedprofessionals hebben hierin samen met lokale overheden en andere belanghebbende partijen in 16 concrete casestudies kennis en ervaring opgedaan met het formuleren en inpassen van maatregelen op het gebied van klimaatadaptatie en energietransitie met behoud van ruimtelijke kwaliteit. De resultaten werden vervat in de KEER-publicatie die eerder aan minister Van Engelshoven werd aangeboden.

Om de ambtenaren en bestuurders die met de RES in hun regio bezig zijn te inspireren, hebben wij in het afgelopen jaar een rondgang door het land gemaakt. Via een reizende tentoonstelling en een reeks publieke bijeenkomsten in Utrecht, Rotterdam, Middelburg, Groningen, Arnhem en Eindhoven hebben we resultaten en inzichten uit de 16 casestudies in het land besproken. Speciale aandacht ging daarbij uit naar 'Governance' en 'Ontwerp'; twee cruciale aspecten voor een effectieve aanpak van deze transitieopgave die ons land in de komende decennia ingrijpend zal veranderen, vandaar de naam: GO!RES. Tijdens deze GO! RES-bijeenkomsten werd met de ruim 200 deelnemers een verdiepend gesprek gevoerd over de opgaven en obstakels die men bij de uitwerking van de RES tegenkomt. Onder GO!RES brachten we beleidsmakers, wethouders, bestuurders, boeren, burgers, vertegenwoordigers van waterschappen, landschapsbeheerders en uiteraard ook veel ruimtelijke professionals, zoals ontwerpers, stedenbouwers, planologen, landschapsarchitecten en cultuurhistorici bij elkaar die zich allemaal persoonlijk tot deze opgave verhouden, maar op zeer uiteenlopende schaalniveaus bij de uitwerking en invulling ervan betrokken zijn. Dit leidde tot gepassioneerde discussies maar er werd ook over concrete oplossingen nagedacht. Deze inzichten vormen de basis van dit magazine.


  • De kansen en knelpunten die uit deze bijeenkomsten naar voren zijn gekomen hebben wij samengebracht in het pleidooi 'Van Low naar High RES', want net als veel van de deelnemers maken wij ons zorgen over de ruimtelijke kwaliteit van onze schaarse toekomstige leefomgeving! De energietransitie kunnen we maar één keer doen – en dat kan goed of slecht. We zijn ervan overtuigd dat deze transitie alleen kans van slagen heeft als de ruimtelijke toekomst van ons land integraal wordt doordacht in nauwe samenwerking met de ontwerpende vakwereld op basis van visie en regie vanuit de verschillende overheden. Daarom publiceren wij een magazine met inzichten die tijdens de GO!RES bijeenkomsten naar voren zijn gekomen. De belangrijkste conclusies daarvan zijn door ons samengebracht in een pleidooi. Kortgezegd: de energietransitie gaat vooral over de herinrichting van onze schaarse ruimte en niet over decentralisatie of bestuurlijke regio's. We constateren dat het met de RES niet goed gaat en we bepleiten dat het anders moet. De oplossing is simpel. In de RES'sen moet ook governance en ontwerp samenkomen. Dit leidt tot een meer integrale gebiedsgerichte ontwerpbenadering die uitgaat van ruimtelijke kwaliteit. Dit vraagt om een heldere governance structuur en een rijke uitvoeringsstrategie op nationaal niveau. Als er één land is dat heeft bewezen meer van het eigen land te kunnen maken, is het Nederland. Het is nog geen gelopen race. Van Low naar High RES!

    Syb Groeneveld
    directeur Stimuleringsfonds Creatieve Industrie

    Paul Gerretsen
    agent Vereniging Deltametropool

    Foto bovenaan: Kristel Lammers (directeur Nationaal Programma RES), Yvonne Rijpers (Vereniging Deltametropool) en Syb Groeneveld (Stimuleringsfonds Creatieve Industrie)