<
actueel / nieuws

Verslag bijeenkomst Vormgeving @ Stimuleringsfonds

08 december 2016

Afgelopen donderdag 1 december organiseerde het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie een publieke bijeenkomst over vormgeving in het A Lab in Amsterdam. Doel van de bijeenkomst was om samen met het veld in gesprek te gaan over de actuele ontwikkelingen binnen het ontwerpveld en te reflecteren op vier jaar vormgeving bij het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie. Met ruim 100 ontwerpers en andere belangstellenden zat de zaal vol.

Directeur Syb Groeneveld opende de middag met de belangrijkste vraag: 'Hoe ervaart het veld het Stimuleringsfonds? Wat zijn de belangrijkste tendensen en verwachtingen en hoe kunnen we als fonds hierop inspringen? Hoe kijken ontwerpers naar hun professie en vakgebied? Nu de eerste vier jaar erop zitten en een nieuwe beleidsperiode 2017-2020 ingaat, is dit een goed moment om te reflecteren, vooruit te kijken en vooral te luisteren'.

Verwachtingen
Onder leiding van moderator Lennart Booij vertelt Eva Roolker, secretaris deelregeling Vormgeving, dat het beleid in de komende jaren wordt gecontinueerd, maar met een aanscherping en verfijning van de doelstellingen. Er is een focus op onderzoek en experiment. Ook zet het fonds in op de professionalisering van ontwerpers en versterking van culturele instellingen.
In de aanvraag is het belangrijk duidelijk te omschrijven wat je gaat doen, hoe je dat gaat doen en wat de relevantie is voor het vakgebied. Geef je visie en strategie voor de lange termijn. Het fonds staat open voor alle aanvragers, maar zal met minder budget de verwachtingen moeten bijstellen: minder geld betekent een zwaardere afweging door de commissie. De keuze is om niet méér, maar de beste voorstellen te ondersteunen. Ben je een startende ontwerper, dan kan je ook terecht bij de regeling Talentontwikkeling.


  • Resultaten delen
    Vier projectpresentaties van ontwerpers Vinny Jones, Sarah Mesritz (platform Current Obsession), Jan Broekstra en Lara Captan lieten zien wat subsidie mogelijk maakt. Van gedegen onderzoek naar de sensorische eigenschappen van licht en hoe licht gedrag kan beïnvloeden, in samenwerking met de TU Eindhoven en Platform Scenografie, tot het opbouwen van een internationaal platform voor het hedendaagse sieraad. En van materiaalexperimenten met porselein tijdens een residency in Arita (Japan), tot een minitieus vormonderzoek naar het Arabische schrift in de zoektocht een nieuw lettertype te ontwikkelen waarin moderne letters en traditionele kalligrafische letters samenkomen. Hoe gedreven ontwerpers te werk gaan, bleek uit de gepassioneerde presentatie van Lara Captan, die het werken aan haar project 'een droom die uitkomt' noemt.

    Panel
    In reactie op de presentaties benadrukten de panelleden Valentijn Byvanck, Arne Hendriks, Liselore Frowijn en Joana Meroz het belang van onderzoek en experiment voor de ontwikkeling van het vakgebied. Zij deelden de eerdere uitspraak van Captan: 'Rules have to be broken, but you have to know them first'. Daarvoor is ondersteuning voor verkenningen nodig en ruimte voor artistiek onderzoek, bijvoorbeeld ook in samenwerking met wetenschappelijk onderzoek. Stimuleer dat onderzoek als fonds. En zie wat dat extra duwtje in de rug bij makers teweeg kan brengen. Daarbij is het delen van resultaten en de weg ernaartoe, van opgedane kennis en energie, minstens zo belangrijk en interessant.

    Na de pauze ging het publiek uiteen in verschillende deelsessies op het gebied van experiment, onderzoek en reflectie, professionalisering, platforms en interculturele dialoog. De vraag aan iedere groep was twee aanbevelingen te formuleren, aan het fonds en aan het veld.

  • Terugkoppeling sessies

    Sessie 1 experiment en crossover o.l.v. Ranti Tjan. Wat dragen experiment, (materiaal-)onderzoek en crossovers bij aan de ontwikkeling van de ontwerppraktijk?

    Aanbeveling aan het fonds:
    Maak experiment zichtbaar en vraag om een duidelijke afronding die gedeeld kan worden met het publiek.
    Sla bruggen met het bedrijfsleven. Bijvoorbeeld door samen aanvragen mogelijk te maken of een matchmakingstraject.

    Aanbeveling aan veld/maker:
    Blijf dromen/ideeën opschrijven. Soms komt het geplante zaadje pas jaren later tot bloei. De kern van een experiment is dat het ook kan falen.

    Dromen of plannen die onhaalbaar lijken liggen vaak ten grondslag aan een experiment. Alleen door iets uit te werken weet je of het een goed idee is. De groep bespreekt hoe ideeën, technische mogelijkheden en financiering worden gecombineerd. Het is voor ontwerpers moeilijk om toegang te krijgen tot bedrijven en financiers, zeker als het gaat om de experimentele fase van een project.

  • Sessie 2: Onderzoek en reflectie o.l.v. Lisa Reinheimer. Hoe dragen analyse en reflectie bij aan een vooruitstrevende vormgeving?

    Aanbeveling aan het fonds:
    Het fonds dient het gesprek te continueren en faciliteren zowel tussen het fonds en de makers als tussen de makers en denkers.
    Daarnaast zou het fonds de relevantie van vormgeving beter zichtbaar moeten maken.

    Aanbeveling aan het veld:
    De ontwerper moet zelf verantwoordelijkheid nemen om vormgeving relevant te maken in de maatschappij. Bijvoorbeeld duidelijk vertellen wat er leeft in het veld, welke ontwerpopgaven er liggen en in het stellen van kritische vragen tijdens samenwerkingen, zoals met de industrie. De criticus moet openbaar maken wat zijn rol is en uitdragen wat hij belangrijk vindt.

    De groep constateert dat de ontwerpkritiek beter georganiseerd moet worden. Vakbladen zijn bijvoorbeeld nodig, en een stevige nadruk op de culturele en economische belangen. Ook meer zichtbaarheid is nodig, elke partij kan hierin een rol vervullen om op verschillende niveaus en via verschillende kanalen debat, reflectie en uitwisseling tussen makers, denkers en publiek te stimuleren.

  • Sessie 3: Artistieke kwaliteit, talentontwikkeling en professionalisering. Hoe ontwikkel je de artistieke kwaliteit van je werk en bouw je tegelijk een professionele praktijk op?

    In de Q&A door Femke Dekker met Anne Reutinger werd vooral genoemd dat de nieuwe praktijk niet vastomlijnd is en dat de term 'ontwerper' beperkt is voor een nieuwe generatie die zich vaak beweegt in verschillende disciplines en die verschillende expertises heeft. Dit vraagt van het fonds aan de ene kant een flexibele houding ten opzichte van nieuwe vakgebieden en verschuivende grenzen tussen disciplines, maar aan het veld en de aanvragers wordt gevraagd om zich duidelijker te positioneren in het vormgevingsveld en om meer met elkaar in gesprek te treden. Het volgen, delen en bespreken van ontwikkelingen is voor iedereen belangrijk.

  • Sessie 4 Platforms o.l.v. Dennis Elbers. Hoe kunnen platforms bijdragen aan het versterken van het bewustzijn over de kwaliteiten van ontwerp?

    Aanbeveling aan het fonds:
    Laat nog meer zien wat wordt ondersteund, een dag als deze draagt hieraan bij

    Aanbeveling aan het veld:
    Blijf eigenwijs. Als je een goed plan hebt, blijf bij wat je wilt en ga je niet aanpassen aan de regeling.

    In de sessie werden platforms een schakel tussen maker en publiek genoemd. Ze werken als een katalysator om het bewustzijn over bepaalde disciplines te vergroten.

  • Sessie 5 Interculturele dialoog o.l.v. Stephanie Afrifa. Hoe verrijken culturele identiteit en diversiteit de beroepspraktijk?

    Aanbeveling aan fonds:
    Het gaat om kwaliteit en niet om de achtergrond van een aanvrager, dus werk vanuit dezelfde criteria voor iedereen.

    Aanbeveling aan het veld:
    Spreek jongere en diverse doelgroepen aan met behulp van ambassadeurs.

    Valentijn Byvanck, voormalig voorzitter van de adviescommissie, ziet het belang van het verjongen en verhogen van diversiteit in de commissies. Daar valt nog veel te doen. 'Jonge mensen bijvoorbeeld, kunnen een buitengewone kennis en ervaring hebben op terreinen waar een oudere generatie geen toegang toe heeft'. Tegelijk is het de uitdaging van een commissielid om voorbij zijn of haar eigen vakgebied te kijken.

  • Tot slot
    Het fonds heeft het afgelopen jaar een aantal activiteiten georganiseerd om nader op actuele thema's in het ontwerpveld in te gaan. Zo zijn met een aantal open oproepen en een serie expertmeetings specifieke disciplines en thema's verkend. Er is een traject uitgezet om de ontwerpkritiek te verkennen en met de website en nieuwsbrief-specials worden gehonoreerde projecten en activiteiten breder onder de aandacht gebracht. Ook deze bijeenkomst draagt bij aan het verkrijgen van inzicht in wat speelt in het veld.

    Beelden: Mohammed Najah