<
actueel / nieuws

Wat architecten kunnen

01 september 2010

Op de Biënnale in Venetië is niets te merken van de crisis in de – Nederlandse – architectuur. Juist nu de positie van architecten uiterst wankel is, laait de discussie over hun verantwoordelijkheid weer op.

Curator Kazuyo Sejima legt in deze editie de nadruk op schoonheid, vakmanschap, ambacht, behoedzaam omgaan met landschap en erfgoed en op de sociale agenda. Zonder retoriek en visuele overdaad, maar met veel installaties en maquettes. Generieke architectuur en grote namen zijn ondergeschikt.

Gouden Leeuw
Des te opvallender is het podium dat ze biedt aan Rem Koolhaas. Deze kreeg de Gouden Leeuw en OMA/AMO is prominent aanwezig met de tentoonstelling 'Preservation'. Daarin herschrijft OMA de eigen geschiedenis. Aan de hand van een hele reeks projecten, te beginnen met het prijsvraagontwerp voor de Tweede Kamer, is een losse verzameling strategieën gedocumenteerd voor het omgaan met geschiedenis en erfgoed.

In een tweede ruimte schetst OMA de dilemma's die ontstaan door de wereldwijd toenemende neiging tot conserveren. OMA neemt geen dogmatische positie in, maar kiest per opgave een specifieke strategie. Koolhaas roept op tot meer onderzoek en theorievorming op dit terrein.

Proeftuin
Nederland kan daarin een mooie proeftuin worden: in het Nederlandse paviljoen wordt de grote verbouwopgave geagendeerd. Met een prachtige installatie toont landschapsarchitect Ronald Rietveld aan hoe rijk en gevarieerd de voorraad leegstaande gebouwen in ons land is. Deze opgave vergt niet alleen om een herpositionering van de architectuur, maar ook om aanpassing van beleid, regelgeving, financiering en productie.

Optimisme
Wat de architectuur betreft kunnen we onder andere leren van België. In het paviljoen is te zien hoe veroudering en slijtage van materialen samen kunnen gaan met esthetiek.
Ondanks de sombere vooruitzichten voor de Nederlandse ontwerp- en bouwwereld biedt deze Biënnale toch houvast voor enig optimisme. Te zien is wat architectuur kan inhouden, ook op de heel bescheiden schaal.

De waardering voor dergelijk werk blijkt ook uit de speciale prijzen die zijn toegekend: aan Piet Oudolf, voor zijn tuin op het terrein van het Arsenale en voor de aangrenzende presentatie van OFFICE Kersten Geers David van Severen + Bas Princen. Allemaal werk dat zich niet kenmerkt door spektakel, maar door nauwkeurige observatie, esthetiek en vakmanschap.

De tentoonstelling 'Preservation' van OMA en de tuin 'Il giardino della vergini' van Piet Oudolf zijn beide ondersteund vanuit de deelregeling Internationale Projecten van het SfA.