Urbanisatie

In het kennisdossier Urbanisatie vindt u de kennis die is opgedaan in projecten op het gebied van verstedelijkingsvraagstukken, ondersteund door het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie.

Lees hier meer over de achtergrond, het budget en de werkwijzen van het programma Innovatieve Vormen van Opdrachtgeversschap en het Ontwerpprogramma Erfgoed & Ruimte, dat het Stimuleringsfonds uitvoert in het kader van de Actieagenda Ruimtelijk Ontwerp 2017-2020. Of over de afgeronde programma's Stad en Regio en Stedelijke Transformaties.

Aanmelden nieuwsbrief
Op de hoogte blijven? Meld u hier aan voor de speciale nieuwsbrief over urbanisatie, die het fonds enkele keren per jaar verstuurd.

contact

Mail het projectteam Urbanisatie:
Maarten Tas
Dominique Geelen
Nazanin Hedayati (stadslabs)
of bel: +31 (0) 10 4361600

<
Urbanisatie

Anders blíjven werken

15 juli 2019

Zeventien gemeentes onderzochten gedurende vijf maanden met steun van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie andere manieren van werken, gericht op co-creatie en open processen. Onder begeleiding van ervaren stadmakers gingen ze aan de slag met actuele ruimtelijke en maatschappelijke opgaven, aangedragen door de eigen inwoners. En samen werkten ze toe naar het opzetten van een eigen stadslab. Op 19 juni organiseerde het Stimuleringsfonds een terugkomsessie waar ervaringen werden gedeeld en werd gesproken over de vraag waar alle deelnemers mee worstelen: Hoe verankeren we anders werken in onze gemeentelijke organisatie?

'Gemeentes werken heel probleemgericht. Maar uitgaan van kansen is veel constructiever', heeft Horst aan de Maas ervaren in het ontwikkeltraject Anders werken aan stad, dorp en land. Het is ook de ervaring van de andere deelnemende gemeentes. Om daarbij een faciliterende rol aan te nemen blijkt voor veel van hen een uitdaging te zijn. In het traject hebben ze methodes aangereikt gekregen om makkelijker in gesprek te gaan met hun inwoners en op die manier op te halen wat er daadwerkelijk leeft en waar wel en geen behoefte aan is. 'Door inwoners en andere partijen in je proces te betrekken haal je bovendien een hoop waardevolle kennis en kunde binnen. Maar om die te benutten moet je als gemeente wel een stap in hun richting zetten. Mensen willen graag betrokken worden, dan wordt de drempel om zelf een bijdrage te leveren ook lager', vult een van de deelnemers uit Heusden aan. 'Waardevol is dat deze manier van werken veel meer is gericht op het dienen van het algemeen belang, in plaats van het bestuur.'

verbinders
Floor Ziegler begeleidde namens het Stimuleringsfonds een aantal gemeentes in het Anders werken-traject. 'Belangrijk in meer open, op participatie gerichte processen waar de gemeentes nu mee experimenteren, is dat je een verbinder vindt, iemand die actie onderneemt en het wiel in gang zet. Juist creatieven hebben dat vermogen vaak en zijn in staat om te zorgen voor dynamiek.' Jetske van Oosten, programmaleider bij het Stimuleringsfonds, vult aan dat een op participatie gerichte werkwijze heel goed bij die van creatieven past. 'Co-creatie is vaak onderdeel van hun manier van werken. En om tot ideeën te komen is input van anderen nodig. Ze zijn bovendien in staat om mogelijke scenario's te verbeelden. Dat kan in processen waarbij veel verschillende partijen zijn betrokken en de belangen soms uiteenlopen heel verhelderend werken.'

uitdaging
De grootste opgaven om anders, namelijk bottom up, te gaan werken blijken activering en verankering te zijn. In Meerssen is de ervaring dat mensen het moeilijk vinden om te herkennen dat je met elkaar, op verschillende vlakken dezelfde beweging aan het maken bent. Lastig vooral ook is om bij het gemeentelijk bestuur een verandering te bewerkstelligen in de houding, wordt er vanuit Heusden aangevuld. Dat ook het college wordt geactiveerd en mee gaat in de beweging van anders werken en burgerinitiatieven faciliteert is cruciaal. Je ziet dat die toch vaak vastzitten in het systeem en er een discrepantie bestaat tussen de rollen. De gemeentelijk ambtenaar handelt vanuit zijn functie en de kaders, terwijl een stadmaker dat doet vanuit intrinsieke motivatie.
Nicole Rijkens, net als Floor Ziegler begeleider in het Anders werken-traject, ziet nog een ander probleem. Ze stelt vast dat het ontbreken van een goed businessmodel een veelvoorkomende bottleneck is. 'Je ziet mooie initiatieven vaak stranden als de subsidie wegvalt. Dat moet je ondervangen met een goed businessmodel. Heel belangrijk is ook dat de mensen die het stadslab gaan runnen hun rol en het principe begrijpen.'

stadslab
De kunst van het verankeren van anders werken in de gemeentelijke organisatie zit hem voor een deel in een succesvol, gelijkwaardig stadslab waarin de gemeente is vertegenwoordigd. Een dergelijke fysieke plek, die overigens ook flexibel kan zijn, fungeert als broedplaats. Er kunnen bijeenkomsten plaatsvinden, ideeën worden uitgewisseld, en er kan gezamenlijk worden gewerkt aan de organisatie van de uitvoering. Omdat het een plek is die openstaat voor iedereen, maakt het bovendien duidelijk dat er niet één probleemeigenaar is, maar dat de opgaven waaraan wordt gewerkt een gedeelde verantwoordelijkheid zijn.

ook anders werken
Wilt u samen met uw partners ook op innovatieve wijze aan de slag met opgaven die spelen in uw gemeente en leren van de aanpak van andere gemeenten? In oktober 2019 start een tweede editie van het ontwikkeltraject Anders werken aan stad, dorp en land. Meld uw gemeente hiervoor uiterlijk 9 september 2019 aan.

Lees ook:
Samen werken aan de leefomgeving
Bouwen aan een duurzame samenwerking
Leren van anders werken