Urbanisatie

In het kennisdossier Urbanisatie vindt u de kennis die is opgedaan in projecten op het gebied van verstedelijkingsvraagstukken, ondersteund door het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie.

Lees hier meer over de achtergrond, het budget en de werkwijzen van het programma Innovatieve Vormen van Opdrachtgeversschap en het Ontwerpprogramma Erfgoed & Ruimte, dat het Stimuleringsfonds uitvoert in het kader van de Actieagenda Ruimtelijk Ontwerp 2017-2020. Of over de afgeronde programma's Stad en Regio en Stedelijke Transformaties.

Aanmelden nieuwsbrief
Op de hoogte blijven? Meld u hier aan voor de speciale nieuwsbrief over urbanisatie, die het fonds enkele keren per jaar verstuurd.

contact

Mail het projectteam Urbanisatie:
Maarten Tas
Dominique Geelen
Nazanin Hedayati (stadslabs)
of bel: +31 (0) 10 4361600

<
Urbanisatie

Energietransitie in het cultuurlandschap - casus Boven het maaiveld

team

03 juli 2018

De huidige vorm van landbouw in het veenweidelandschap heeft door bodemdaling en vernatting geen toekomst meer. Er is al veel onderzoek gedaan naar nieuwe vormen van landbouw door middel van natte teelten die lijken te passen in het veenweidegebied. Echter, een perspectief op de inpassing van duurzame energieopwekking ontbreekt nog. Boven het maaiveld probeert hier verandering in te brengen.

Via ontwerpend onderzoek gaat het project op zoek naar kansen om met duurzame energiebronnen een nieuw landschap vorm te geven aan de hand van de vraag: Hoe kan de energietransitie een bijdrage leveren aan een nieuw perspectief voor het veenweidegebied en op welke manier kunnen cultuurhistorische waarden aanleiding zijn voor de vormgeving hiervan? Kan het karakteristieke en waardevolle open veenweidelandschap zo'n transitie dragen? Hoe zorgen we ervoor dat de energietransitie onderdeel uitmaakt van een integrale gebiedsopgave en een nieuw perspectief vormt voor de mensen die er wonen en werken?

Centraal in het onderzoek staat de Noordse Buurt, een polder in de gemeente Nieuwkoop: een voormalige glastuinbouwlocatie tegen de grens van de provincies Zuid-Holland en Utrecht. Door de eeuwen heen is de structuur van de polder radicaal veranderd van natuurlijk veenlandschap, via turfwinningslandschap naar een glastuinbouwlandschap. Elke nieuwe fase van landgebruik zorgde voor een radicale verandering in de ruimtelijke structuur van het gebied. De energietransitie kan de volgende radicale ruimtelijke verandering zijn. De uitdaging is om waardevolle elementen van oude structuren, zoals de verkaveling en het watersysteem in de polder, in te zetten voor een nieuwe vorm van landgebruik of zelfs een nieuw hoofdstuk aan het gebied toe te voegen.

Cultuurhistorisch onderzoek naar het gebied en literatuuronderzoek naar de energietransitie leveren een selectie van kansrijke energielandschappen op. Met behulp van een een-op-eenvoorbeeldopstelling op locatie wordt het ruimtelijke effect van een zonneweide of andere energiebron direct inzichtelijk gemaakt voor betrokken partijen, overheden en, nadrukkelijk ook, de bewoners van het gebied. Aangevuld met ontwerpstudies en workshops met betrokkenen en bewoners kan een concrete voorbeeldinvulling het gesprek over de toekomstige invulling van het gebied op gang brengen.

Het onderzoek wil inspireren en aantonen dat het verbinden van cultuurhistorie aan een complex thema als energietransitie de basis kan zijn voor maatwerkoplossingen in bijzondere landschappen. Belangrijk is de vertaling in concrete en praktische handvatten die als voorbeeld kunnen dienen voor andere vergelijkbare locaties in Zuid-Holland, Utrecht en wellicht elders in Nederland. Specifiek voor de Noordse Buurt zou deze studie de opstap kunnen zijn naar daadwerkelijke realisatie van zo'n energielandschap op basis van participatie en samenwerking in bijvoorbeeld een gebiedscoöperatie.